TH
English
Customers Also Purchased
เช้าวันหนึ่งพัดลมในห้องนอน หมุนช้าผิดปกติ หลอดไฟบางดวงก็สว่างไม่เท่ากัน พอหยิบ ไขควงวัดไฟ มาจิ้มเต้ารับดู กลับพบว่าหลอดนีออนสว่างทั้งสองรู ทั้งที่ปกติควรสว่างแค่รูเดียว หรือบางบ้านเจอแค่รูที่ควรเป็นสายนิวทรัลมีแสงหรี่ ๆ ทุกครั้งที่จิ้ม จนไม่แน่ใจว่าอุปกรณ์นั้นเสีย หรือไฟในบ้านมีปัญหา
หลายคนคิดว่า ไขควงวัดไฟ ติดที่สายนิวทรัล แปลว่าเครื่องมือเสีย เปลี่ยนอันใหม่ก็จบ ใช่ไหม? คำตอบสั้น ๆ คือ บางครั้งใช่ แต่หลายครั้งไม่ใช่ อาการนี้อาจเป็นสัญญาณว่าสายนิวทรัลในระบบหลวมหรือขาด ซึ่งทำให้เครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหาย และเพิ่มความเสี่ยงไฟดูดได้
มาดูกันว่าปกติแล้ว ไขควงวัดไฟ ควรติดตอนไหน อาการ ติดที่สายนิวทรัลแต่ละแบบบอกอะไร ไล่เช็กยังไงให้รู้ว่าปัญหาอยู่ที่เครื่องมือหรือระบบไฟ และจุดไหนต้องหยุดแล้วเรียกช่างไฟฟ้าทันที?
ทำไม ไขควงวัดไฟ ถึงควรติดแค่สายไฟ ไม่ติดสายนิวทรัล?
ไขควงวัดไฟ แบบหลอดนีออนที่ใช้กันทั่วไป ข้างในมีตัวต้านทานค่าสูงต่ออยู่กับหลอดนีออน เมื่อเราจิ้มปลายไขควงที่ตัวนำ และนิ้วแตะปลายด้ามโลหะ กระแสปริมาณน้อยมากจะไหลผ่านตัวต้านทาน หลอดนีออน และตัวเรา ลงสู่พื้น หลอดจะสว่างก็ต่อเมื่อจุดที่จิ้มมีแรงดันเทียบกับพื้นสูงพอ
ในระบบไฟบ้านแบบเฟสเดียว สายไฟมีแรงดันเทียบกับพื้น ส่วนสายนิวทรัล (Neutral) ต่อลงดินที่ต้นทาง แรงดันเทียบกับพื้นจึงใกล้ศูนย์ ไขควงวัดไฟ จึงควรสว่างที่สายไฟ และไม่สว่างที่สายนิวทรัล
ลองเทียบกับท่อน้ำที่มีแรงดันกับท่อระบายที่ปล่อยลงพื้น ถ้าท่อระบายเริ่มมีน้ำดันกลับขึ้นมา แปลว่าทางระบายปลายทางตันหรือขาด เพราะงั้นไขควงวัดไฟ ที่วัดสายนิวทรัลแล้วไฟติด คือสัญญาณว่า ทางกลับของไฟไม่ครบ จนกว่าจะพิสูจน์ได้ ว่าเป็นเพราะเครื่องมือ
เช็กตัว ไขควงวัดไฟ ก่อน ว่าอาการไม่ได้มาจากเครื่องมือเอง
ก่อนสรุปว่าระบบไฟมีปัญหา ให้ตัดความเป็นไปได้ที่ง่ายที่สุดออกก่อน
ไขควงวัดไฟ ที่ด้ามใสร้าว มีความชื้นเข้าไปข้างใน หรือเคยตกแรง ๆ อาจทำงานผิดปกติได้ ตัวต้านทานข้างในที่เสียหายยังเป็นอันตรายต่อคนใช้โดยตรง
ทั้งนี้ ถ้าด้ามร้าวหรือเห็นคราบไหม้ข้างใน ให้ทิ้งทันที อย่าใช้วัดต่อ
ทดลองกับเต้ารับ ที่มั่นใจว่าปกติ
ลองเอาไขควงวัดไฟไปแตะเต้ารับในวงจรอื่น หรือบ้านอื่นที่ไฟปกติ ถ้าดี ควรสว่างที่รูสายไฟรูเดียว ถ้ายังสว่างทั้งสองรูในทุกเต้ารับที่ลอง ปัญหาอาจอยู่ที่เครื่องมือหรืออุปกรณ์ไฟฟ้า แต่ถ้าสว่างปกติในที่อื่น และผิดปกติเฉพาะบางจุดในบ้าน ปัญหาอยู่ที่ระบบไฟของจุดนั้น
สิ่งสำคัญที่ควรรู้ก่อนเช็กตรงนี้คือ การ ใช้ไขควงวัดไฟยังไงไม่ให้ไฟดูด
ไขควงวัดไฟ มีแสงหรี่ ๆ ที่สายนิวทรัล อาจมาจากแรงดันเหนี่ยวนำ ไม่ใช่ไฟรั่ว
อาการหนึ่งที่พบได้คือ ไขควงวัดไฟ มีแสงจาง ๆ ที่สายนิวทรัล หรือที่สาย ที่ปิดสวิตช์ไปแล้ว ทั้งที่ไฟในบ้านใช้งานปกติทุกอย่าง
ทำไม ไขควงเช็คไฟ ถึงเรืองแสงได้? สาเหตุอาจเป็น แรงดันเหนี่ยวนำ (Induced Voltage) จากสายไฟเส้นอื่นที่เดินคู่กันมาในทางเดียวกันเป็นระยะยาว สายที่ไม่มีไฟจึงอาจมีแรงดันเล็กน้อยติดมา พอให้หลอดนีออนเรืองแสงจาง ๆ แต่ไม่มีกำลังจ่ายกระแสจริง ไขควงวัดไฟ แบบไม่สัมผัส หรือรุ่นที่ไวมากจะเห็นอาการนี้ชัดกว่า
แยกให้ออกระหว่างแสงจางกับแสงสว่างเต็มดวง แบบเดียวกับรูสายไฟ แสงจางที่ไม่มีอาการอื่นร่วม ยังไม่ใช่เหตุฉุกเฉิน แต่ก็อย่าตัดสินจากแสงอย่างเดียว วัดด้วยมัลติมิเตอร์ หรือให้ช่างยืนยันอีกครั้ง
ไขควงวัดไฟ สว่างทั้งสองรูเต็มดวง คือสัญญาณของสายนิวทรัลขาด หรือหลวม
ถ้า ไขควงวัดไฟ สว่างเต็มดวงทั้งรูสายไฟ และรูสายนิวทรัล โดยเฉพาะเมื่อเครื่องใช้ไฟฟ้า ในวงจรนั้นทำงานผิดปกติ สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด คือสายนิวทรัลขาด หลุด หรือหลวม ระหว่างเต้ารับกับตู้ไฟ
ทำไมสายนิวทรัลขาด ถึงทำให้รูนิวทรัลมีไฟ
เมื่อสายนิวทรัลขาด เครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบค้างอยู่ในวงจรเดียวกัน จะกลายเป็นทางเชื่อม ให้แรงดันจากสายไฟ ไหลมาถึงฝั่งนิวทรัลได้
รูนิวทรัลมีแรงดันเทียบกับพื้นเกือบเท่ารูสายไฟ ไขควงวัดไฟ จึงสว่างทั้งสองรู แต่เครื่องใช้ไฟฟ้ากลับทำงานไม่ได้ หรือทำงานผิดปกติ เพราะไม่มีทางกลับของไฟที่สมบูรณ์
อาการร่วมที่มักเกิดพร้อมกัน
ไฟบางดวงหรี่ หรือสว่างจ้าผิดปกติ พัดลมหมุนช้าแล้วเร็ว เครื่องใช้ไฟฟ้าบางตัวดับไปเฉย ๆ หรือได้กลิ่นไหม้จากปลั๊ก อาการเหล่านี้บอกว่าแรงดันในบ้าน ไม่คงที่ ถ้าใช้ไฟสามเฟส สายนิวทรัลหลักที่ขาดอาจทำให้บางห้องได้แรงดันสูงเกินปกติ จนเครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหายได้ ในเวลาสั้น ๆ
ใช้ ไขควงวัดไฟ ไล่ดูว่าปัญหากินวงกว้างแค่ไหน
เราใช้ ไขควงวัดไฟ ช่วยบอกช่างได้ ว่าปัญหาอยู่ตรงไหน โดยไม่ต้องเปิดฝาเต้ารับหรือแตะสายไฟข้างใน
ผิดปกติแค่เต้ารับเดียว
ถ้าเจออาการที่เต้ารับเดียว และเต้ารับอื่นในห้องเดียวกันปกติ ปัญหามักอยู่ที่ขั้วต่อหลังเต้ารับนั้น เช่น
- สายนิวทรัลหลุดจากขั้ว หรือขั้วหลวมจนไหม้
- ให้งดใช้เต้ารับนั้น ติดป้ายบอกคนในบ้าน
- ให้ช่างไฟฟ้าเปิดตรวจ
ผิดปกติทั้งวงจร หรือทั้งบ้าน
ถ้าเต้ารับในวงจรเดียวกันทั้งหมด มีอาการเหมือนกัน ปัญหาอาจอยู่ที่สายนิวทรัลของวงจรนั้นในตู้ไฟ ถ้าเป็นทั้งบ้าน ปัญหาอาจอยู่ที่สายนิวทรัลหลัก ในตู้ไฟฟ้าหลัก หรือฝั่งก่อนเข้ามิเตอร์
กรณีหลังนี้ ต้องแจ้งการไฟฟ้าใน เพราะเป็นส่วนที่เจ้าของบ้าน และช่างทั่วไปไม่ควรแตะเอง อ่านเพิ่มได้ ที่ ตู้คอนซูมเมอร์ พื้นฐานที่ควรรู้ก่อนติดตั้งไฟฟ้าในบ้าน
สังเกตว่าแสงเปลี่ยนไป เมื่อถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้า
ถ้ารูนิวทรัลสว่างเพราะสายนิวทรัลขาด แรงดันที่รูนั้นมักมาจากเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบค้างอยู่ในวงจรเดียวกัน เมื่อถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าในวงจรนั้นออกทั้งหมด แล้วลองวัดใหม่ แสงที่รูนิวทรัลมักหายไปหรือหรี่ลงชัดเจน ข้อมูลนี้ช่วยยืนยันให้ช่างได้ว่าน่าจะเป็นสายนิวทรัลขาดจริง ไม่ใช่สายไฟถูกต่อสลับ
สิ่งที่ไม่ควรทำ เมื่อ ไขควงวัดไฟ เจออาการผิดปกติ
ห้ามเปิดฝาเต้ารับหรือขันขั้วสายไฟเองขณะที่ไฟยังไม่ได้ตัด และอย่าคิดว่าสายนิวทรัลปลอดภัยเสมอ เพราะในอาการนี้ สายนิวทรัลอาจมีแรงดันเกือบเท่าสายไฟ คนที่เคยชินว่าแตะสายนิวทรัลได้จะถูกไฟดูดง่ายที่สุด
อย่าใช้ ไขควงวัดไฟ เป็นตัวยืนยันว่าสายไหนไม่มีไฟ แล้วลงมือทำงาน ไขควงนี้ นี้บอกได้แค่ว่ามีแรงดันหรือไม่มีในแบบคร่าว ๆ และมีข้อจำกัดหลายอย่าง อย่าแก้ปัญหาด้วยการสลับสายเองหรือต่อสายพ่วงข้ามไปวงจรอื่น เพราะจะทำให้ระบบป้องกันในตู้ไฟทำงานผิดไปจากที่ออกแบบไว้ ดูเพิ่มได้จาก ไขควงวัดไฟคืออะไร ใช้เช็กอะไรได้บ้าง และข้อจำกัดที่หลายคนไม่รู้
สัญญาณว่าต้องตัดไฟและเรียกช่างไฟฟ้าทันที ไม่ต้องรอเช็กด้วย ไขควงวัดไฟ ต่อ
ถ้าได้กลิ่นไหม้หรือเห็นรอยไหม้ที่เต้ารับหรือปลั๊ก เครื่องใช้ไฟฟ้าหลายตัวดับพร้อมกัน ไฟในบ้านหรี่สลับจ้าเป็นระยะ โดนไฟช็อตเบา ๆ เมื่อจับตัวเครื่องใช้ไฟฟ้า หรือ ไขควงวัดไฟ สว่างเต็มดวงทั้งสองรูในหลายจุดของบ้าน ให้ปิดเมนเบรกเกอร์ทันที
ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีราคาสูงหรือไวต่อแรงดัน เช่น ตู้เย็น ทีวี และคอมพิวเตอร์ แล้วเรียกช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตมาตรวจ ถ้าช่างพบว่าปัญหาอยู่ก่อนเข้ามิเตอร์ ให้แจ้งการไฟฟ้า งานนี้ไม่ใช่งานที่ควรลองผิดลองถูกเอง
ขั้นตอนใช้ ไขควงวัดไฟ เช็กเต้ารับให้ปลอดภัย
ก่อนวัด เช็กว่าด้ามไม่ร้าว ปลายไม่หัก ลองกับจุดที่รู้ว่ามีไฟปกติก่อน มือต้องแห้ง ยืนบนพื้นแห้งและสวมรองเท้า ถ้าพื้นเปียก ให้เลื่อนการวัดออกไป
ระหว่างวัด จับเฉพาะด้ามฉนวน แตะปลายด้ามโลหะด้วยนิ้วตามที่ผู้ผลิตกำหนด จิ้มทีละรู ไม่ให้ปลายไขควงแตะโลหะสองจุดพร้อมกัน สังเกตความสว่างของแต่ละรู และจดว่าจุดไหนปกติ จุดไหนผิดปกติ
ถ้าถามว่า ใช้ ไขควงเช็คไฟ อย่างไรให้ปลอดภัย หลังวัด ถ้าพบอาการผิดปกติ ให้งดใช้จุดนั้น ติดป้ายบอกคนในบ้าน จดและบอกข้อมูล ให้ช่างไฟหาจุดเสียได้เร็วขึ้น
สรุป: ไขควงวัดไฟ ติดสายนิวทรัล: สัญญาณว่าทางกลับของไฟ ไม่ครบ
ไขควงวัดไฟ ไม่ควรสว่างที่สายนิวทรัล ในระบบไฟปกติ เมื่อสว่าง ให้คิดถึงความเป็นไปได้สามอย่าง คือ เครื่องมือเสีย แรงดันเหนี่ยวนำที่ทำให้แสงจาง หรือสายนิวทรัลหลวมหรือขาด ไม่ว่าจะเจอที่ปลั๊กห้องนอน ปลั๊กห้องครัว หรือทั้งบ้าน และสายนิวทรัล ขาด หลวม คือข้อที่อันตรายที่สุด
สิ่งที่ต้องทำคือเช็กสภาพเครื่องมือและลองกับจุดที่รู้ว่าปกติก่อน แยกแสงจางออกจากแสงเต็มดวง ดูว่าอาการเกิดที่เต้ารับเดียว ทั้งวงจร หรือทั้งบ้าน สังเกตอาการร่วมของเครื่องใช้ไฟฟ้า จดทุกจุดที่วัด แล้วส่งข้อมูลให้ช่างไฟฟ้าวัดยืนยันด้วยมัลติมิเตอร์
ข้อที่สำคัญที่สุดคือ อย่าแตะสายนิวทรัลหรือเปิดเต้ารับเองเมื่อเจออาการนี้ และถ้ามีกลิ่นไหม้ ไฟหรี่สลับจ้า หรือโดนไฟช็อต ให้ปิดเมนเบรกเกอร์ ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้า แล้วเรียกช่างไฟฟ้าทันที ส่วน ไขควงวัดไฟ ที่ด้ามร้าว ให้เลิกใช้ทันที
ถ้าเครื่องมือที่มีอยู่เริ่มเก่า หรืออยากได้รุ่นที่อ่านค่าชัดขึ้น ดูที่หมวด ไขควงวัดไฟ ของ iToolmart ได้เลย