TH
English
Customers Also Purchased
กำลังเชื่อมโครงประตูรั้วเหล็กกล่องอยู่หน้าบ้าน ใช้ ลวดเชื่อม ธูปกล่องเดิมที่เคยใช้ประจำ แนวแรกเคาะทีเดียว สแลกหรือครายตระกันที่เกาะอยู่ ก็ร่อนออกเป็นแผ่น แต่พอถึงแนวตรงมุมฉาก เคาะเท่าไหร่ก็ไม่ออก ต้องเอาปลายค้อนแคะทีละนิด พอแปรงลวดขัดจนสะอาด ก็เห็นเส้นดำ ๆ ฝังอยู่ตามขอบแนว
ช่างหลายคนอาจเข้าใจว่า ลวดเชื่อมล็อตนี้ไม่ดีหรือเปล่า เปลี่ยนยี่ห้อดีไหม? ซึ่งเป็นอีก ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย เกี่ยวกับ ลวดเชื่อม ความจริงแล้ว ลวดเชื่อมกล่องเดียวกัน ที่แนวหนึ่งร่อนง่าย อีกแนวหนึ่งติดแน่น อาจแปลว่าตัวลวดไม่ใช่ปัญหาหลัก สิ่งที่เปลี่ยนไประหว่างสองแนวนั้น คือรูปร่างของแนวเชื่อม และวิธีที่สแลกแข็งตัวอยู่บนแนว
มาดูกันว่า สแลกคืออะไร มีไว้เพื่ออะไร ทำไมบางครั้งมันถึงเกาะแน่น หรือจมลงไปในเนื้อเชื่อม แก้ที่การตั้งไฟ และมือได้ยังไง และแนวแบบไหน ที่ไม่ควรเชื่อมทับต่อ แต่ต้องเจียรออก แล้วทำใหม่?
ทำไม ลวดเชื่อม ต้องมีสแลก และสแลกที่ดี ควรร่อนออกเอง?
เปลือกที่หุ้มแกนลวดเชื่อม MMA อยู่ คือฟลักซ์ เมื่ออาร์กติด ฟลักซ์จะไหม้ และหลอมไปพร้อมกับแกนเหล็ก ส่วนหนึ่งกลายเป็นแก๊สคลุมบ่อหลอมไม่ให้อากาศเข้า อีกส่วนหลอมเป็นของเหลวที่เบากว่าเหล็ก ลอยขึ้นมาคลุมผิวแนวเชื่อม พอเย็นลงก็แข็งเป็นเปลือก นั่นคือสแลก
หน้าที่ของสแลกคือห่มแนวเชื่อมที่ยังร้อนแดงไว้ ให้ไม่สัมผัสอากาศ และช่วยให้แนวเย็นตัวช้าลง ผิวแนวจึงเรียบ เมื่อเหล็กกับสแลกเย็นลง ทั้งสองหดตัวไม่เท่ากัน สแลกจึงแยกตัวออกจากผิวเหล็กเอง ถ้าแนวเรียบและโค้งมนพอดี เคาะเบา ๆ ก็หลุดทั้งแผ่น
สิ่งสำคัญคือ สแลกจะร่อนง่าย ถ้ามันได้ลอยอยู่บนผิวแนวที่เรียบ และจะกลายเป็นปัญหา เมื่อมีร่อง มุมอับ หรือน้ำเหล็กไหลไปกลบ เป็นหลายสาเหตุที่สแลก ลวดเชื่อม ถูกขัง หรือถูกกลบ ไม่แบบใด ก็แบบหนึ่ง
ตั้งกระแสต่ำเกินไป ทำให้ ลวดเชื่อม พอกเป็นสันสูง และสแลกติดอยู่ตามขอบ
เมื่อไฟอ่อน น้ำเหล็กจะหนืด และไม่แผ่ออกด้านข้าง แนวที่ได้จะนูนเป็นสันแคบ ขอบสองข้างตั้งชันเป็นมุมแหลมกับชิ้นงาน สแลกที่ไหลลงไปอยู่ในซอกมุมนั้นจะหนีบไว้เมื่อเหล็กหดตัว เคาะจากด้านบนจึงไม่ออก
อีกผลหนึ่งคือ น้ำเหล็กที่หนืดแข็งตัวเร็ว สแลกบางส่วนลอยขึ้นผิวไม่ทัน ค้างอยู่ในเนื้อแนวเชื่อม ซึ่งมองไม่เห็นจากภายนอก
สังเกตสามอย่างประกอบกัน คือลวดติดชิ้นงานบ่อยตอนเริ่มอาร์ก แนวนูนสูงไม่กลืนไปกับชิ้นงาน และเสียงอาร์กขาด ๆ หาย ๆ ไม่ต่อเนื่อง
วิธีแก้ ให้เพิ่มกระแสขึ้นทีละน้อย โดยอยู่ในช่วงที่ระบุไว้ข้างกล่องของลวดเชื่อมขนาดนั้น จนขอบแนวแผ่เรียบลงไปหาชิ้นงาน ลองกับเศษเหล็กหนาเท่างานจริงก่อน ไม่ตั้งตามความเคยชินจากงานที่แล้ว เพราะความหนาชิ้นงานและความยาวสายเชื่อมเปลี่ยน ค่าที่เหมาะก็เปลี่ยนตาม
มุมจับ ลวดเชื่อม ที่ผิด ทำให้สแลกไหลแซงไปอยู่หน้าบ่อหลอม แล้วถูกเชื่อมทับ
ในการเชื่อมธูป เราเอียงลวดเชื่อมไปทางทิศ ที่เดิน แรงของอาร์กจะดันสแลกเหลวให้อยู่ด้านหลังบ่อหลอมเสมอ ถ้าจับลวดตั้งฉากเกินไป หรือเอียงกลับทาง สแลกจะไหลมาอยู่ข้างหน้า แล้วน้ำเหล็กที่ตามมาก็กลบมันไว้ข้างใต้
อาการนี้เกิดง่ายเป็นพิเศษเมื่อชิ้นงานเอียงลง หรือเชื่อมไล่ลงตามแนวดิ่ง เพราะแรงโน้มถ่วง ดึงสแลกให้ไหลนำหน้า และเกิดกับการเดินช้าเกินไปจนสแลกสะสมเป็นแอ่ง
หลักคือ มองให้เห็นขอบหน้าของบ่อหลอมตลอดเวลา ต้องเห็นเหล็กหลอมสีสว่างอยู่หน้าสุด และสแลกสีคล้ำกว่าตามอยู่ข้างหลัง ถ้าเริ่มเห็นสแลกม้วนมาปิดด้านหน้า ให้เอียงลวดไปทางทิศที่เดินมากขึ้น และเร่งมือขึ้นหน่อย ถ้าจัดชิ้นงานได้ ให้วางในท่าราบ หรือให้ทิศที่เดินอยู่ในแนวไต่ขึ้นเล็กน้อยแทนไหลลง
ระยะอาร์กยาว และการส่าย ลวดเชื่อม กว้างเกิน ทิ้งร่องขอบไว้ให้สแลกฝัง
เมื่อยกปลายลวด ห่างจากชิ้นงานมากเกินไป อาร์กจะบาน และคุมยาก ความร้อนไปกัดขอบชิ้นงานเป็นร่อง แต่น้ำเหล็ก ไหลไปเติมไม่ถึง รอยแหว่งตามขอบแนวนี้ช่าง เรียกว่ารอยกัดขอบ (Undercut) สแลกจะลงไปนอนอยู่ในร่องนั้น และแคะออกยากที่สุด
การส่ายลวดเชื่อมกว้างเกินไปให้ผลคล้ายกัน ตรงกลางแนวได้เนื้อเหล็กเต็ม แต่สองขอบซึ่งเป็นจุดกลับตัวได้เนื้อไม่พอ
วิธีแก้คือ กดอาร์กให้สั้น ระยะจากปลายลวดถึงบ่อหลอมใกล้กับขนาดแกนลวด ฟังเสียงให้เป็นเสียงแน่นสม่ำเสมอ ไม่ใช่เสียงซ่าดัง เมื่อต้องส่าย ให้หยุดค้างที่ขอบแต่ละข้างชั่วคราวเพื่อเติมเนื้อ แล้วผ่านกลางแนวเร็วกว่า ถ้าต้องการแนวกว้างมาก เดินหลายแนวแคบเรียงกันให้ผลดีกว่าการส่ายแนวเดียวกว้าง ๆ
เชื่อมซ้อนหลายชั้นโดยไม่เคาะสแลกเก่าให้หมด ทำให้ ลวดเชื่อม ทิ้งสแลกฝังในแนวมากที่สุด
งานเหล็กหนา ที่ต้องเชื่อมหลายชั้น หรืองานเชื่อมมุมฉากที่ต้องเดินซ้ำ สแลกของแนวแรก ที่เหลือค้างตามขอบ จะไม่ละลายหายไปเมื่อเชื่อมทับ อาร์กของแนวถัดไปไม่ได้ร้อนพอจะไล่สแลกเก่าที่อยู่ในซอกให้ลอยขึ้นมาทั้งหมด จึงปิดตายอยู่ระหว่างชั้น
จุดที่พลาดบ่อย คือรอยต่อระหว่างปลายแนวเก่ากับจุดเริ่มแนวใหม่ ซึ่งมีแอ่งปลายแนว และสแลกหนากว่าที่อื่น
ให้เคาะ หรือใช้แปรงลวด และมองด้วยตา ให้เห็นเนื้อเหล็กตลอดแนวก่อนเชื่อมทับ ทุกครั้ง ถ้าแนวล่างนูนเป็นสัน จนเกิดซอกลึกสองข้าง ให้เจียรสันนั้นให้เรียบก่อน ดีกว่าหวังให้แนวถัดไปหลอมลงไปถึง
ตอนเคาะให้ใส่แว่นนิรภัยเสมอ เพราะสแลกที่ยังร้อน ดีดตัวได้เอง แม้ไม่ได้แตะ และเศษจะคมเหมือนแก้ว
ชิ้นงานสกปรกและ ลวดเชื่อม ที่ชื้นหรือฟลักซ์แตก ทำให้สแลกคลุมไม่สม่ำเสมอ
สนิมหนา สีเก่า คราบน้ำมัน และผิวชุบสังกะสี เมื่อโดนอาร์กจะเกิดแก๊ส และสิ่งสกปรกปนเข้าไปในบ่อหลอม สแลกที่ได้จะเกาะผิวแนวเป็นหย่อม บางช่วงหนา บางช่วงขาด และมักติดแน่นผิดปกติ
การขัดผิวตรงแนวเชื่อมให้เห็นเนื้อเหล็กก่อนเริ่มใช้เวลาไม่กี่นาที แต่ตัดปัญหานี้ได้เกือบทั้งหมด ส่วนงานเหล็กชุบสังกะสี ต้องเจียรผิวชุบออกก่อนและทำในที่อากาศถ่ายเท เพราะควันจากสังกะสีเป็นอันตรายเมื่อสูดเข้าไป
ฝั่งของลวดเชื่อม ถ้าฟลักซ์ดูดความชื้น อาร์กจะไม่นิ่ง มีสะเก็ดมาก และสแลกเป็นรูพรุน ถ้าฟลักซ์กะเทาะหลุดด้านเดียว อาร์กจะเบี้ยวไปทางนั้น และสแลกคลุมแนวไม่ครบ ลวดเชื่อมที่ฟลักซ์แตกร่อนให้คัดทิ้ง อ่านเพิ่มเติมได้ในบทความ เจาะลึก อายุการใช้งาน ลวดเชื่อม ซื้อมาแล้ว เก็บได้นานเท่าไหร่?
ชนิดของ ลวดเชื่อม ก็มีผล ลวดกลุ่มรูไทล์ ที่ใช้กับงานเหล็กทั่วไป ให้สแลกที่ร่อนง่าย ส่วนลวดกลุ่มไฮโดรเจน ต่ำที่ใช้กับงานรับแรงให้สแลกที่เกาะแน่นกว่าเป็นปกติ ถ้าเพิ่งเปลี่ยนชนิดลวด แล้วรู้สึกว่าเคาะยากขึ้น อาจอยู่ที่ตรงนี้
อ่านอาการจากสแลกที่เคาะออกมา บอกได้ว่า ลวดเชื่อม ใช้ผิดตรงไหน
ก่อนกวาดเศษสแลกทิ้ง ลองดูก่อน สแลกที่ร่อนออกเป็นแผ่นยาว ผิวด้านในเรียบเป็นมัน มักบอกว่ากระแส มุม และความเร็วมือลงตัวแล้ว ส่วน ถ้าแตกเป็นชิ้นเล็ก และต้องแคะตามขอบสองข้าง จะชี้ไปที่แนวนูนสูงจากไฟอ่อน หรือร่องกัดขอบจากอาร์กยาว
ถ้าสแลกมีรูพรุนเหมือนรังผึ้ง ให้สงสัยความชื้นของลวดเชื่อมหรือผิวชิ้นงานที่สกปรกก่อน และถ้าแปรงแล้วเจอจุดดำเป็นเม็ด หรือเป็นเส้นกลางแนว นั่นคือสแลก ที่ถูกเหล็กหลอมกลบ ให้ย้อนไปดูมุมลวดกับความเร็วเดิน ใช้เวลาไม่กี่วินาทีแต่ทำให้เราแก้ถูกจุดในแนวถัดไป แทนที่จะหมุนปุ่มปรับไฟไปเรื่อย ๆ
สแลกฝัง ในแนวของ ลวดเชื่อม เชื่อมทับต่อได้ไหม หรือต้องเจียรออก?
คำตอบขึ้นกับว่าแนวนั้นต้องรับอะไร ลวดเชื่อม ธูป เส้นหนึ่ง ต้องเจออะไรบ้าง ตั้งแต่เริ่มจนจบงาน? ถ้าเป็นงานที่ไม่รับแรง เช่น แนวเชื่อมแต้มยึดลวดลายประดับ สแลกผิวที่แคะออกได้หมดแล้วเหลือเพียงรอยตื้น ๆ ยังพอเชื่อมแต่งทับได้
แต่ถ้าเป็นงานรับน้ำหนักหรือรับแรงดัน เช่น โครงหลังคา คาน ขาตั้งเครื่องจักร จุดยึดรอก ถังหรือท่อที่มีแรงดัน สแลกที่ฝังอยู่ คือช่องว่างในเนื้อเหล็ก หน้าตัดที่รับแรงได้จริงเหลือน้อยกว่าที่ตาเห็น และรอยร้าวมักเริ่มจากตรงนั้น ส่วนการเชื่อมทับ ก็ไม่ได้ทำให้มันหายไป แค่ซ่อนมันไว้
งานกลุ่มนี้ให้เจียรหรือเซาะแนวตรงที่มีสแลกฝังออกจนถึงเนื้อเหล็กสะอาด แล้วเชื่อมใหม่
ถ้าพบสแลกฝังซ้ำหลายจุดในงานโครงสร้าง หรืองานนั้นมีข้อกำหนดให้ตรวจสอบแนว หลังเดินลวดเชื่อม แล้ว ควรหยุด ให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ ไม่ตัดสินเองด้วยตาเปล่า
สรุป: ลวดเชื่อม จะให้สแลกที่ร่อนง่าย ถ้าสแลกได้ลอยอยู่บนแนวที่เรียบ ไม่ถูกขัง หรือถูกกลบ
สแลกที่เคาะไม่ออก หรือฝังอยู่ในแนว ไม่ได้มาจาก ลวดเชื่อม คุณภาพไม่ดีเป็นหลัก แต่มาจากการที่สแลกไปอยู่ผิดที่ จะเป็นซอกขอบของแนวที่นูนสูงตอนเชื่อมโครงประตู ร่องกัดขอบตอนเชื่อมมุมฉาก หรือช่องระหว่างชั้นตอนเชื่อมเหล็กหนาหลายเที่ยว ก็เป็นเรื่องเดียวกันทั้งหมด
สิ่งที่ต้องทำจึงต่อเนื่องกัน ตั้งแต่ก่อนจุดอาร์ก คือ
- ขัดผิวชิ้นงานให้สะอาด คัดลวดที่ชื้นหรือฟลักซ์แตกออก
- ตั้งกระแสให้ขอบแนวแผ่เรียบโดยลองกับเศษเหล็กก่อน
- เอียงลวดไปทางทิศที่เดินให้สแลกตามอยู่หลังบ่อหลอม
- กดอาร์กให้สั้น หยุดเติมเนื้อที่ขอบเมื่อส่าย
- เคาะกับแปรงสแลกให้เห็นเนื้อเหล็กทุกครั้งก่อนเชื่อมทับ
ข้อที่ต้องระวังที่สุดคือ อย่าใช้การเชื่อมทับเป็นวิธีซ่อนสแลก งานรับน้ำหนัก และงานรับแรงดันที่พบสแลกฝัง ต้องเจียรออกแล้วเชื่อมใหม่ และถ้าพบซ้ำหลายจุด ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบงานเชื่อมเป็นคนตัดสิน ส่วนลวดที่ฟลักซ์แตกร่อน ทิ้งได้เลยโดยไม่ต้องเสียดาย
ถ้ากำลังเตรียมงานเชื่อม ลองดูหมวด ลวดเชื่อม และเครื่องเชื่อม เพื่อเลือกชนิด และขนาดให้ตรงกับเหล็กที่จะเชื่อม