TH
English
Customers Also Purchased
บางคนอาจเลือกที่จะซื้อ ลวดเชื่อม มาทีละหลาย ๆ กล่อง ตั้งใจว่าจะใช้ยาว ๆ เก็บไว้เป็นสต็อก เผื่อวันไหนมีงานเข้ามาจะได้หยิบใช้ได้ทันที แต่เอาเข้าจริง งานเชื่อมไม่ได้มาทุกวันครับ บางช่วง ก็เว้นเป็นสัปดาห์ บางช่วงก็ข้ามเดือน จากไม่กี่เดือน ก็อาจลากยาวเป็นปี แล้ววันหนึ่งที่ต้องหยิบมาใช้จริง คำถามเดิม ๆ ก็ผุดขึ้นมาในหัวทันทีว่า ยังใช้ได้อยู่ไหม? และที่สำคัญกว่านั้นคือ ถ้าใช้ไปแล้ว แนวเชื่อมจะยังแข็งแรงและปลอดภัย หรือเปล่า?
ลวดเชื่อม ไม่ใช่แค่แท่งโลหะธรรมดาที่วางทิ้งไว้แล้วหยิบมาใช้เมื่อไหร่ ก็ได้ แต่เป็นวัสดุที่มีทั้งแกนโลหะ และสารพอกหรือฟลักซ์ (Flux) ที่ทั้ง ไวต่อความชื้น อุณหภูมิ และสภาพแวดล้อม และที่สำคัญ ลวดที่ดูเหมือนเดิมทุกอย่าง อาจเปลี่ยนคุณสมบัติไปแล้ว โดยที่ตาเปล่ามองไม่ออก
เพราะงั้น ในบทความนี้ เราจะมาดูกันแบบเจาะลึก ตั้งแต่เรื่องอายุการใช้งานจริงของลวดเชื่อม ปัจจัยเล็ก ๆ ที่ทำให้เสื่อมเร็ว ไปจนถึงวิธีเก็บและดูแล ที่ช่วยยืดอายุการใช้งานได้ยาวขึ้น เพื่อให้คุณตัดสินใจได้ชัดเจนว่า ลวดอันที่อยู่ตรงหน้า ควร ใช้ต่อ เอาไปอบ หรือควร ปล่อยผ่าน เพื่อคุณภาพงาน และความปลอดภัย
ลวดเชื่อม มีวันหมดอายุ จริงไหม?
คำตอบสั้น ๆ คือ มีครับ แต่ไม่ใช่วันหมดอายุแบบอาหาร หรือยา เพราะส่วนใหญ่จะระบุ “วันผลิต” บนกล่อง ไม่ได้พิมพ์วันหมดอายุ หรือ Expiration Date ชัดเจน นั่นเพราะอายุการใช้งานของลวดเชื่อมไม่ได้ขึ้นอยู่กับเวลาอย่างเดียว แต่ขึ้นกับ สภาพการเก็บรักษาเป็นหลัก
ลวดเชื่อม ไม่ได้เสียเพราะอายุ แต่เสียเพราะสภาพแวดล้อม ถ้าเก็บดี ลวดที่ผลิตมา 2-3 ปีก็ยังให้แนวเชื่อมที่สวย และแข็งแรงได้ แต่ถ้าเก็บไม่เหมาะสม ต่อให้เป็นลวดเชื่อมใหม่เอี่ยมจากกล่อง แนวเชื่อมก็อาจมีปัญหา ตั้งแต่ครั้งแรกที่จุดอาร์กครับ
พูดง่าย ๆ คือ ต่อให้เพิ่งซื้อมาไม่กี่เดือน ลวดเชื่อม ก็อาจเสื่อม จนเชื่อมงานไม่สวย หรือไม่ปลอดภัยได้เหมือนกัน
ปัจจัยที่มีผลต่ออายุการใช้งาน ลวดเชื่อม มากที่สุด มีดังนี้
- ความชื้นในอากาศ: ตัวการหลักที่ทำให้ฟลักซ์เสื่อม และเกิดแนวเชื่อมพรุน
- อุณหภูมิและการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ: ความร้อน–เย็นสลับกันทำให้เกิดไอน้ำ
- วิธีการเปิด และปิดบรรจุภัณฑ์: เปิดแล้วไม่ปิดสนิท เท่ากับเปิดโอกาสให้ ดูดความชื้นตลอดเวลา
- ระยะเวลาหลังเปิดใช้งาน: ส่วนใหญ่เสื่อมเร็วหลังเปิด มากกว่าตอนยังซีลจากโรงงาน
- สถานที่จัดเก็บ: โกดังโล่ง ใกล้พื้น หรือใกล้แหล่งน้ำ มักทำให้ลวดเชื่อมเสื่อมเร็วกว่าที่คิด
อายุการใช้งาน ลวดเชื่อม โดยประมาณ
ก่อนจะตัดสินว่าลวดเชื่อมที่มีอยู่ในมือ “ยังใช้ได้” หรือ “ควรเลี่ยง” สิ่งหนึ่งที่ควรเข้าใจก่อน คือแต่ละประเภท ไม่ได้มีอายุการใช้งานเท่ากัน ทั้งในแง่ของระยะเวลาการเก็บ ความไวต่อความชื้น และพฤติกรรมการเสื่อมเมื่อเปิดใช้งานแล้ว
ลวดเชื่อม ธูป สำหรับเหล็กทั่วไป (E6013, E7018)
ลวดเชื่อม MMA แบบไหนเรียกว่า 'หมด'? รู้ได้ยังไงว่าไม่ควรหยิบมาเชื่อมต่อ? กลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ช่างใช้กันมากที่สุดครับ อายุการใช้งานก็ตามสเปกจากโรงงาน ถ้ายังไม่เปิดกล่อง และเก็บในสภาพแห้ง จะอยู่ที่ประมาณ 2–5 ปี แต่ถ้าเปิดกล่องแล้ว สถานการณ์เปลี่ยนทันทีครับ ยิ่งถ้าเป็นชนิด ที่สารฟลักซ์ดูดความชื้นได้ง่าย อย่าง E7018
- เก็บดี: ใช้งานได้ 6–12 เดือนหลังเปิดกล่อง
- เก็บไม่ดี: อาจเสื่อมในไม่กี่สัปดาห์
ลวดเชื่อมสแตนเลส
ลวดเชื่อมสแตนเลส มักมีราคาสูงกว่า และไวต่อความชื้นเช่นกัน อายุการใช้งานเฉลี่ยจะอยู่ราว 2–3 ปี ถ้ายังไม่เปิด แต่หลังเปิด แล้วต้องใส่ใจเป็นพิเศษ เพราะความชื้นจะส่งผลต่อแนวเชื่อมและความต้านทานการกัดกร่อนโดยตรง
ลวดเชื่อมอะลูมิเนียม
ลวดเชื่อมอะลูมิเนียมที่ใช้งานกันทั่วไป เป็นแบบเติม (Filler Rod) สำหรับงานเชื่อม TIG โดยเฉพาะครับ เนื่องจากผิวที่เกิดออกไซด์ได้ง่ายมาก ถ้าเก็บไม่ดีจะเกิดคราบทันที อายุการใช้งานจึงสั้นกว่าลวดเหล็ก และโดยทั่วไปควรใช้ให้หมดภายใน 6–12 เดือนหลังเปิดกล่อง แม้ตาเปล่าจะมองเห็นคราบไม่ชัด มันก็ยังส่งผลต่อบ่อหลอม และคุณภาพแนวเชื่อมโดยตรงได้
ทำไม ลวดเชื่อม ถึงเสื่อม ทั้งที่ยังดูเหมือนใหม่?
เคลียร์ให้ชัด 6 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย เกี่ยวกับ ลวดเชื่อม พร้อมอธิบาย นี่คืออีก จุดที่หลายคนเข้าใจผิดครับ ลวดที่เสื่อม ไม่ได้จำเป็นต้องเป็นสนิมจนเห็นชัด บางครั้งภายนอกดูเหมือนปกติ แต่คุณภาพภายในเปลี่ยนไปแล้ว
ความชื้น คือศัตรู
สารพอกหรือฟลักซ์ ที่หุ้มอยู่รอบลวดเชื่อม มีหน้าที่ช่วยปกป้องแนวเชื่อม และควบคุมบ่อหลอม แต่สารพวกนี้ มีคุณสมบัติหนึ่ง คือมันดูดความชื้น เมื่อดูดน้ำเข้าไปแล้ว เวลาที่คุณเชื่อม จะเกิดปัญหาตามมา เช่น แนวเชื่อมพรุน มีฟองอากาศ สะเก็ดกระเด็นมากผิดปกติ ทำให้ แนวเชื่อมเปราะ แตกง่าย
การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ
การเก็บลวดเชื่อม ในพื้นที่ที่อุณหภูมิขึ้นลงบ่อย เช่น โกดังที่ร้อนกลางวัน เย็นตอนกลางคืน จะทำให้เกิดการควบแน่นของไอน้ำภายในกล่อง ซึ่งก็เป็นอีกสาเหตุที่ทำให้มันหมดอายุเร็ว
วิธีเก็บ ลวดเชื่อม ให้ใช้งานได้นานที่สุด
ผมอยากย้ำอีกที ว่า ต่อให้คุณเลือกลวดคุณภาพดีแค่ไหน ถ้าวิธีเก็บไม่เหมาะสม อายุการใช้งานก็สั้นลงได้อย่างน่าเสียดาย ปัญหาลวดเชื่อมเสื่อม ทั้งที่ยังใช้ไปไม่กี่มัด สาเหตุหลักมักไม่ใช่ตัวลวดหรอกครับ แต่เป็นสภาพแวดล้อมในการจัดเก็บ ไปจนถึงพฤติกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ หลังเปิดกล่อง
ดังนั้น ถ้าอยากให้ลวดเชื่อมใช้ได้นาน ๆ แนวเชื่อมยังสวย และไม่ต้องเสียเงินซื้อใหม่ทั้งที่ยังใช้ไม่หมด ควรเริ่มดูแลตั้งแต่:
- เก็บในที่แห้ง และปิดสนิท หลังเปิดกล่อง ควรเก็บลวดเชื่อมในถุง หรือกล่องที่ปิดสนิท พร้อมสารดูดความชื้น อย่าปล่อยวางไว้ในอากาศโล่ง โดยเฉพาะหน้าฝน
- ใช้ตู้เก็บ ลวดเชื่อม (Rod Oven) สำหรับงานจริงจัง หรือใช้ในปริมาณมาก การลงทุนในตู้เก็บลวดเชื่อมเป็นทางเลือกที่คุ้มค่า เพราะช่วยรักษาอุณหภูมิ และความแห้งได้ตลอดเวลา
- แยกชนิดลวดให้ชัดเจน อย่าเก็บลวดหลายชนิดรวมกัน เพราะแต่ละชนิดต้องการสภาพแวดล้อมต่างกัน การปะปน อาจทำให้ลวดบางชนิดเสื่อมเร็วขึ้น
ลวดเชื่อมเก่า ยังเอากลับมาใช้ได้ไหม?
คำตอบคือ บางกรณีได้ครับ โดยเฉพาะลวด เหล็กที่ดูดความชื้น เราสามารถเอาไปอบ (Re-bake) เพื่อไล่ความชื้นออกได้ แต่ต้องทำอย่างถูกวิธี และไม่ใช่ทุกชนิด ที่จะเหมาะกับการอบซ้ำ
ลวดเชื่อม แต่ละประเภท อายุการใช้งาน ต่างกันแค่ไหน?
เมื่อพูดถึง ลวดเชื่อม หลายคนมักนึกถึงแบบธูป หรือ MMA ก่อนเป็นอันดับแรกใช่ไหมครับ? ซึ่งก็เป็นชนิดที่เจอบ่อยที่สุดนั่นแหละ แต่ในงาน อย่างงานโรงงาน งานโครงสร้าง หรืองานผลิตต่อเนื่อง ลวดที่ใช้งานหนักไม่แพ้กันก็ ลวด สำหรับการเชื่อม MIG TIG และ Flux Cored ซึ่งลวดแต่ละประเภทมีลักษณะการเสื่อม อายุการใช้งาน และวิธีเก็บรักษาที่ต่างกันพอสมควร
ลวดเชื่อม MIG (Solid Wire)
ลวดเชื่อม MIG เป็นลวดเปลือย ไม่มีสารพอกหุ้มเหมือน MMA จุดเด่นคือ ใช้แก๊สปกคลุม พร้อมการการป้อนลวดที่ต่อเนื่อง แนวเชื่อมสวย และควบคุมงานได้ง่าย แต่เพราะเป็นลวดเปลือยตรง ๆ ศัตรูตัวสำคัญจึงไม่ใช่แค่ความชื้นอย่างเดียว แต่คือ สนิม และคราบ
อายุการใช้งานโดยทั่วไปของลวด MIG ถ้ายังไม่เปิดซีลจากโรงงาน จะอยู่ที่ประมาณ 2–3 ปี แต่พอเปิดใช้แล้ว ถ้าเก็บในพื้นที่ที่มีความชื้นสูงหรือฝุ่นเยอะ ผิวลวดจะเริ่มหมอง และมีสนิมบาง ๆ ซึ่งส่งผลต่อการป้อนลวดและคุณภาพแนวได้
อาการที่พบบ่อยเมื่อใช้ลวด MIG ที่เริ่มเสื่อม คืออาร์กไม่นิ่ง แนวเชื่อมกระเด็นเยอะขึ้น และลูกลวดติดในชุดป้อนลวดง่ายกว่าปกติ ถึงจะดูเหมือนเป็นปัญหาเครื่อง ต้นเหตุจริง อาจมาจากลวดเชื่อมที่เก็บไว้นานเกินไป
ลวดเชื่อม TIG (Rod)
ลวดเติมสำหรับ TIG ดูเผิน ๆ เหมือนจะทนครับ เพราะเป็นแท่งโลหะตัน ไม่มีฟลักซ์ แต่ ลวดชนิดนี้ ก็เสื่อมได้เหมือนกัน จากคราบออกไซด์ และสิ่งสกปรกบนผิวลวด
อายุการใช้งานเฉลี่ยของลวดเชื่อม TIGถ้าเก็บในหลอด หรือแพ็กที่ปิดสนิท จะอยู่ที่ประมาณ 3–5 ปี แต่ปัญหาผิวลวดเสื่อมสภาพ จะเริ่มเมื่อเปิดใช้ แล้ววางรวมกันบนโต๊ะ หรือวางใกล้พื้นที่ที่มีฝุ่นโลหะ ละอองน้ำมัน หรือความชื้นสะสม
ผลที่เกิดขึ้นคือแนวเชื่อมไม่ใส บ่อหลอมไม่นิ่ง และบางครั้งเกิดจุดดำในแนวเชื่อม ซึ่งสำหรับงานสแตนเลส หรืออะลูมิเนียมแล้ว ถือว่าเป็นปัญหาใหญ่ เพราะกระทบทั้งความสวยงาม และคุณสมบัติโลหะโดยตรงครับ
ลวดเชื่อม Flux Cored
ลวดชนิดนี่ เป็นลวดที่หลายคนมองข้ามเรื่องการเก็บรักษามากที่สุด แล้วอันที่จริง มัน อ่อนไหวต่อความชื้นไม่แพ้ลวดไฟฟ้าแบบธูปเลย เพราะตามที่ชื่อบอก ข้างในตัวลวด มีฟลักซ์อยู่
อายุการใช้งานของ Flux Cored ถ้ายังไม่เปิดซีล จะอยู่ราว ๆ แค่ 1–2 ปี และหลังเปิดแล้ว ถ้าไม่เก็บในถุงซีล หรือกล่องกันความชื้น ความเสื่อมจะมาเร็วมาก ลวดอาจดูปกติจากภายนอก แต่ฟลักซ์ด้านในดูดความชื้นไปแล้ว
อาการที่พบได้ชัด คือแนวเชื่อมพรุน ควันเยอะผิดปกติ และสแลกแตกยาก บางกรณีถึงขั้นแนวเชื่อมเปราะ แม้จะตั้งกระแสและแรงดันถูกต้องก็ตาม นี่เป็นสัญญาณชัดเจนว่า ลวดเชื่อม Flux Cored ชุดนั้นไม่ควรใช้งานต่อในงานสำคัญครับ
สรุป: ลวดเชื่อม ไม่ใช่ของ ที่ซื้อแล้วเก็บลืมได้
สรุปแล้ว ลวดเชื่อมไม่ใช่วัสดุที่ซื้อมาเก็บไว้เฉย ๆ ได้ยาว ๆ โดยไม่สนใจอะไรเลยครับ อายุการใช้งานของมันก็ไม่ได้มีคำตอบตายตัว บนฉลาก เพราะขึ้นกับการดูแลมากกว่าวันที่ผลิต แต่ถ้าเก็บถูกวิธีมันก็อาจใช้ได้ยาวหลายปี ส่วนถ้าเก็บผิด ต่อให้ซื้อมาใหม่ แนวเชื่อมก็อาจทำให้คุณปวดหัวได้ ตั้งแต่รอยแรกที่ลาก
ดังนั้น ลองกลับไปมองลวดเชื่อมที่ อยู่ในสต็อกใหม่อีกครั้ง และถามตัวเองว่าลวดพวกนี้ ยังพร้อมสำหรับงานของเราจริงหรือเปล่า?
เพราะ ส่วนหนึ่งงานเชื่อมที่ดีไม่ใช่แค่ที่ตู้เชื่อม แต่คือการเลือก และดูแล ลวดเชื่อม ตั้งแต่ยังไม่ถูกจุดอาร์ค