เลือกปลาย หัวแร้งบัดกรี ให้ตรงงาน: ปลายสึกแค่ไหน ต้องเปลี่ยน?

เลือกซื้อ หัวแร้งบัดกรี ทั้งหมด 41 รายการ ที่ iToolmart ›

เลือกปลาย หัวแร้งบัดกรี ให้ตรงงาน: ปลายสึกแค่ไหน ต้องเปลี่ยน?

Customers Also Purchased

กำลังซ่อมบอร์ดเครื่องเสียงที่โต๊ะช่าง ต้องถอดตัวเก็บประจุขาใหญ่ แล้วต่อด้วยการบัดกรีขา IC เล็ก ๆ อีกแถว ใช้ หัวแร้งบัดกรี ตัวเดิม ที่ติดปลายแหลม มาตั้งแต่ซื้อ จุดใหญ่แตะนานเท่าไหร่ตะกั่วก็ไม่ไหล ส่วนจุดเล็กกลับลากตะกั่วไปเชื่อมขาข้าง ๆ จนต้องดูดออกซ้ำแล้ว ซ้ำอีก

คำถามตามมาทันที ว่า หัวแร้งบัดกรี ร้อนไม่พอหรือเปล่า ต้องใช้ตัววัตต์สูงกว่านี้ไหม? ความจริงแล้วนั้น ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ตัวเครื่อง แต่อยู่ที่ทรง และขนาดของปลายที่ใช้ เพราะ ปลายที่ไม่ตรงกับจุดบัดกรีส่งความร้อนเข้างานได้ไม่ดี ต่อให้ หัวแร้งบัดกรี ร้อนพอก็ตาม

มาดูกัน ว่าปลายหัวแร้งบัดกรีแต่ละทรงเหมาะกับงานแบบไหน เลือกขนาดปลายยังไง ปลายสึกแบบไหนยังใช้ต่อได้ แบบไหนต้องเปลี่ยน และสิ่งที่ไม่ควรทำกับปลายเพราะทำให้พังเร็วกว่าเดิม

ทำไมทรงปลาย หัวแร้งบัดกรี ถึงมีผล แม้ใช้เครื่องมือเดียวกัน?

ความร้อนจากขดลวดหรือฮีตเตอร์ข้างใน หัวแร้งบัดกรี ต้องเดินทางผ่านแกนปลายไปถึงจุดที่แตะงาน ความร้อนจะไหลเข้าจุดบัดกรีได้มากหรือน้อย ขึ้นกับว่าหน้าสัมผัสระหว่างปลายกับขาอุปกรณ์และแผ่นทองแดงกว้างแค่ไหน และปลายมีเนื้อโลหะพอเก็บความร้อนไว้ส่งต่อหรือเปล่า

ปลายแหลมเล็กแตะงานได้แค่จุดเดียว เนื้อโลหะน้อย ความร้อนจึงไหลออกเร็วเมื่อแตะจุดใหญ่ อุณหภูมิที่ปลายตกลงทันที ส่วนปลายแบนกว้างแตะได้เต็มหน้า เนื้อโลหะมาก ส่งความร้อนเข้างานได้ต่อเนื่องกว่า ลองเทียบกับหัวฉีดสายยางรดน้ำ ปรับเป็นสายเล็กฉีดได้แม่นแต่น้ำออกน้อย ปรับเป็นฝักบัวน้ำออกเยอะแต่ไม่แม่น 

ปลายทรงกรวย เหมาะกับจุดเล็ก แต่ส่งความร้อนเข้าจุดใหญ่ไม่ทัน

ปลายทรงกรวย (Conical) เป็นปลายแหลมคล้ายดินสอ ที่ติดมากับ หัวแร้งบัดกรี หลายรุ่น ดูเหมือนใช้ได้ทุกงาน แต่ความจริงเหมาะกับงานที่จุดบัดกรีเล็ก และอยู่ชิดกัน 

เลือกปลาย หัวแร้งบัดกรี ให้ตรงงาน ปลายสึกแค่ไหน ต้องเปลี่ยน

งานที่ปลายทรงกรวยทำได้ดี

ใช้กับอุปกรณ์ขาเล็ก จุดบัดกรีที่อยู่ในซอกแคบ หรือแก้จุดเดียวบนบอร์ดที่อุปกรณ์ข้าง ๆ วางแน่น ปลายแหลมเข้าถึงจุดได้โดยไม่ไปโดนอุปกรณ์ตัวอื่น

ปัญหาที่เกิดเมื่อใช้ผิดงาน

เมื่อเอาปลายทรงกรวยไปแตะขาใหญ่ แผ่นทองแดงกว้าง หรือสายไฟเส้นโต ความร้อนเข้าไม่ทัน ต้องแช่นานจนแผ่นทองแดงร้อนสะสมและอาจลอก หรือตะกั่วออกมาเป็นก้อนไม่ซึม วิธีแก้คือเปลี่ยนไปใช้ปลายแบนกับงานแบบนี้ ไม่ใช่เร่งอุณหภูมิขึ้นเรื่อย ๆ

ปลายทรงสิ่ว คือทรงที่ใช้ได้กว้างที่สุดสำหรับงานทั่วไป

ปลายทรงสิ่ว (Chisel) มีหน้าแบนสองด้าน ปลายตัดตรง ใช้หน้าแบน แนบกับขาอุปกรณ์ และแผ่นทองแดงพร้อมกันได้ ความร้อนจึงเข้าทั้งสองส่วนพร้อมกัน ซึ่งเป็นสิ่งที่จุดบัดกรีที่ดีต้องการ

เลือกความกว้างหน้าสิ่วให้พอดี

หลักคือเลือกหน้าสิ่วที่กว้างใกล้เคียงหรือเล็กกว่าแผ่นทองแดงของจุดนั้นเล็กน้อย หน้ากว้างเกินจะไปโดนจุดข้างเคียง หน้าแคบเกินก็กลับไปมีปัญหาแบบปลายแหลม สำหรับงานซ่อมทั่วไป การมีปลายสิ่วของ หัวแร้งบัดกรี สองขนาด คือแคบหนึ่งอันและกว้างหนึ่งอัน ครอบคลุมงานได้เกือบทั้งหมด

ใช้หน้าแบน ไม่ใช่ใช้มุมปลาย

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือจับ หัวแร้งบัดกรี ตั้งชัน แล้วแตะงานด้วยมุมแหลมของสิ่ว ซึ่งได้ผลไม่ต่างจากปลายแหลม ทางแก้คือเอียงด้ามให้หน้าแบนแนบกับขาและแผ่นทองแดง แล้วป้อนตะกั่วที่ด้านตรงข้ามของจุด ไม่ใช่ป้อนลงบนปลายโดยตรง

ปลายทรงตัดเฉียง เหมาะกับการเติมตะกั่วและลากหลายขา

ปลายทรงตัดเฉียง (Bevel) ตัดเป็นหน้าเฉียงคล้ายปลายดินสอที่เหลาเฉียงด้านเดียว หน้าเฉียงเก็บตะกั่วได้มากกว่าปลายอื่น จึงเหมาะกับงานที่ต้องเติมตะกั่วต่อเนื่อง เช่น บัดกรีขาเรียงกันหลายขา เคลือบตะกั่วสายไฟ หรือบัดกรีขั้วต่อขนาดกลาง

ลากหลายขาให้ไม่ช็อตกัน

เมื่อลากหน้าเฉียงผ่านขาเรียงกัน ให้ทาฟลักซ์ก่อน แล้วลากช้า ๆ ด้วยแรงกดเบา ตะกั่วจะเกาะเฉพาะขาและแผ่นทองแดง ส่วนที่เกินจะติดไปกับปลาย ถ้ามีขาช็อตกัน ให้เช็ดปลายให้สะอาด เติมฟลักซ์ แล้วลากผ่านจุดนั้นใหม่ หรือใช้ลวดซับตะกั่วดูดส่วนเกินออก

ปลายทรงมีด ใช้แก้ขาช็อตและงานแผ่นทองแดงยาว

ปลายทรงมีด (Knife) มีสันบางด้านหนึ่งและหน้าแบนด้านหนึ่ง ใช้ได้ทั้งสันแตะจุดแคบ และหน้าแบนลากผ่านแผ่นทองแดงยาว ช่างซ่อมบอร์ดใช้ทรงนี้แยกขาที่ช็อตกัน และถอดอุปกรณ์ขาเรียงที่ต้องให้ความร้อนหลายขาพร้อมกัน

ทรงนี้ไม่จำเป็นสำหรับคนที่บัดกรีสายไฟหรือซ่อมทั่วไป ถ้างานส่วนใหญ่ไม่ใช่บอร์ดที่มีขาเรียงถี่ ปลายสิ่วกับปลายตัดเฉียงก็พอ ไม่ต้องซื้อมาเก็บไว้เฉย ๆ

เลือกขนาดปลาย หัวแร้งบัดกรี ให้สัมพันธ์กับจุดบัดกรี 

ทรงถูกแต่ขนาดผิดก็ยังมีปัญหา ปลายเล็กเกินจุดทำให้ร้อนไม่ทัน ปลายใหญ่เกินจุดทำให้ความร้อนลามไปโดนอุปกรณ์ข้างเคียง และตะกั่วไหลไปเชื่อมจุดอื่น

จุดเล็กบนแผงวงจร

ใช้ปลายที่เล็กลงจนพอดีกับแผ่นทองแดงของจุดนั้น และใช้ตะกั่วเส้นเล็กคู่กัน เพื่อควบคุมปริมาณตะกั่วได้ง่าย แตะให้สั้นที่สุดเท่าที่ตะกั่วไหลเต็มจุด

สายไฟ ขั้วต่อ และจุดใหญ่

ใช้ปลายแบนกว้างที่มีเนื้อโลหะมาก จะส่งความร้อนเข้าสายไฟหรือขั้วโลหะได้เร็ว แช่ไม่นาน ฉนวนสายไม่ละลาย ถ้าใช้ปลายใหญ่แล้วยังร้อนไม่ทัน แปลว่างานนั้นต้องการ หัวแร้งบัดกรี ที่ส่งความร้อนได้มากกว่า เรื่องสำคัญที่ควรรู้ คือ กำลังวัตต์ ของ หัวแร้งบัดกรี ไม่ได้บอกว่าจะร้อนแค่ไหน

อาการปลาย หัวแร้งบัดกรี: แบบไหนยังใช้ได้ แบบไหนเปลี่ยน?

ปลาย หัวแร้งบัดกรี ทุกอันจะสึกตามการใช้งาน การรู้ว่าอาการไหนแก้ได้ อาการไหนต้องเปลี่ยน ช่วยไม่ให้เสียปลายที่ยังดี และไม่ฝืนใช้ปลายที่หมดสภาพแล้ว 

เลือกปลาย หัวแร้งบัดกรี ให้ตรงงาน ปลายสึกแค่ไหน ต้องเปลี่ยน

ปลายดำ ตะกั่วไม่เกาะ แต่รูปทรงยังดี

ส่วนใหญ่เป็นคราบออกไซด์จากการปล่อยปลายร้อนโดยไม่มีตะกั่วเคลือบ มักแก้ได้ด้วยการทำความสะอาดและเคลือบตะกั่วใหม่ ควรล้างปลาย หัวแร้งบัดกรี บ่อยแค่ไหน และวิธีการที่ถูกต้อง ถ้าทำแล้วตะกั่วยังไม่เกาะ ก็ต้องมาดูต่อ ว่า หัวแร้งบัดกรี ไม่ติด สาเหตุที่แท้จริงมาจากไหน

ปลายเป็นหลุม กร่อน ทรงเปลี่ยน

ถ้าปลายมีหลุมกลางหน้า ขอบกร่อนแหว่ง หรือปลายสั้นลงจนทรงเพี้ยน แปลว่าชั้นชุบผิวทะลุแล้ว ตะกั่วจะกัดเนื้อทองแดงข้างในเร็วขึ้นเรื่อย ๆ ปลายแบบนี้ซ่อมไม่ได้ ให้เปลี่ยนปลายใหม่

ปลายหลวม คลอน หรือร้อนไม่เท่าเดิม

ปลายที่หลวมในด้ามส่งความร้อนได้ไม่ดี ให้ถอดปลั๊ก รอ หัวแร้งบัดกรี เย็น แล้วขันหรือล็อกตามวิธีในคู่มือ ถ้าเกลียวหรือตัวล็อกเสีย หรือปลายบวมติดแน่นจนถอดไม่ออก ให้ส่งร้านซ่อม อย่าใช้คีมบิดตอนเครื่องร้อน

หัวแร้งบัดกรี ที่ชุบผิว ยิ่งขัดยิ่งสึกเร็ว

ปลายส่วนใหญ่ในปัจจุบันเป็นแกนทองแดงที่ชุบผิวด้วยโลหะที่ทนการกัดของตะกั่วมากกว่า ชั้นชุบนี้บางมาก เมื่อขัดด้วยกระดาษทราย ตะไบ หรือแปรงลวดแข็ง ชั้นชุบจะหลุด ทองแดงข้างในถูกตะกั่วกัดจนเป็นหลุมภายในไม่นาน

หลักคือทำความสะอาดด้วยฟองน้ำชื้นหรือฝอยทองเหลือง และใช้สารฟื้นสภาพปลายสำหรับปลายที่ดำมาก เท่านั้น ถ้าคราบไม่ออกด้วยวิธีเหล่านี้ ก็ถึงเวลาเปลี่ยนปลาย ไม่ใช่ขัดต่อ ค่าปลายใหม่ถูกกว่าค่าเสียเวลาแก้บอร์ดที่เสียเพราะปลายส่งความร้อนไม่ดีเสมอ

หัวแร้งบัดกรี ใช้ปลายเดียวทำทุกงานได้ไหม?

เมื่องานที่ทำเป็นแบบเดียวกันเกือบทั้งหมด เช่น บัดกรีสายไฟและขั้วต่อทั่วไป หรือซ่อมบอร์ดที่มีขาอุปกรณ์ขนาดใกล้ ๆ กัน ปลายสิ่วขนาดกลางอันเดียวก็ทำงานส่วนใหญ่ได้ดี

เมื่องานของ หัวแร้งบัดกรี ตัวนั้นมีทั้งจุดเล็กบนแผงวงจรและจุดใหญ่อย่างสายไฟหรือขั้วโลหะ หรือเมื่อต้องถอดอุปกรณ์ขาเรียงถี่ การฝืนใช้ปลายเดียวทำให้ต้องเร่งอุณหภูมิหรือแช่นาน ซึ่งทำให้แผ่นทองแดงลอกและปลายเสื่อมเร็ว 

ถ้า หัวแร้งบัดกรี ที่ใช้อยู่เปลี่ยนปลายได้ ให้เลือกปลายที่ระบุว่าใช้กับรุ่นนั้น เพราะปลายต่างรุ่นอาจสวมได้แต่ส่งความร้อนไม่เต็มที่ 

เลือกปลาย หัวแร้งบัดกรี ให้ตรงงาน ปลายสึกแค่ไหน ต้องเปลี่ยน

สรุป: หัวแร้งบัดกรี ส่งความร้อนดี ถ้าปลายแนบงาน พอดีจุด และยังสมบูรณ์

หัวแร้งบัดกรี ที่ดูเหมือนร้อนไม่พอ จุดใหญ่บัดกรีไม่ติด หรือจุดเล็กตะกั่วไหลไปช็อตขาข้าง ๆ หลายครั้งเป็นเพราะ ใช้ปลายผิดทรง ผิดขนาด หรือปลายหมดสภาพ ไม่ว่าจะเป็นงานซ่อมบอร์ดเครื่องเสียง งานต่อสายไฟลำโพง หรืองานบัดกรีขั้วแบตเตอรี่ในอุปกรณ์ไฟฟ้า การเลือกปลายให้ตรงงานช่วยให้บัดกรีเร็วขึ้นและงานเสียน้อยลง

สิ่งที่ต้องทำคือใช้ปลายทรงกรวยกับจุดเล็กในที่แคบ ใช้ปลายสิ่วกับงานทั่วไปโดยแนบหน้าแบนกับขาและแผ่นทองแดง ใช้ปลายตัดเฉียงเมื่อต้องเติมตะกั่วหรือลากหลายขา เลือกขนาดปลายให้พอดีกับจุด ทำความสะอาดด้วยฟองน้ำชื้น หรือฝอยทองเหลือง และเคลือบตะกั่วปลายก่อนเก็บ

ห้ามตะไบหรือขัดปลายที่ชุบผิวมา ห้ามเปลี่ยนปลายตอน หัวแร้งบัดกรี ยังร้อน หรือยังเสียบปลั๊กอยู่ และถ้าปลายเป็นหลุม สายไฟมีรอยไหม้ หรือด้ามมีกลิ่นไหม้ ให้เปลี่ยนปลายหรือส่งซ่อมโดยไม่ต้องเสียดาย

ถ้ากำลังมองหาเครื่อง หรืออุปกรณ์บัดกรีที่เหมาะกับงาน เลือกดูที่หมวด หัวแร้งบัดกรี ของ iToolmart ได้เลย