Customers Also Purchased
อู่เล็ก ๆ ที่ยกรถเปลี่ยนผ้าเบรกเปลี่ยนยาง วันละหลายคัน อาจมี แม่แรง ที่ใช้มานานเกิน 10 ปี ที่วันหนึ่งโยกด้าม แล้วไม่ยอมขึ้น หรือตัวขึ้นได้ครึ่งทางแล้วหยุด บางทีก็อาจยกรถขึ้นได้ แต่ทิ้งไว้สักพัก กลับยุบลงเอง ช้า ๆ โดยที่ไม่มีใครแตะวาล์ว
ยุบหรือยกไม่ขึ้น แปลว่าพังแล้ว ต้องทิ้ง ใช่ไหม? ความจริงแล้ว อาการลักษณะนี้ หลายแบบเกิดจากสาเหตุที่เช็กเองได้ เช่น วาล์วปิดไม่สนิท น้ำมันน้อย หรือมีอากาศในระบบ แต่บางอาการบอกว่าซีลข้างในเสียแล้ว และไม่ควรใช้ยกรถอีกจนกว่าจะซ่อม
แม่แรงไฮดรอลิกทำงานยังไง อาการแต่ละแบบเกิดจากอะไร อะไรเช็กเองได้ อะไรต้องส่งซ่อม? รวมกฎความปลอดภัย ที่ห้ามข้าม ไม่ว่าเครื่องจะดูปกติแค่ไหน
แม่แรง ไฮดรอลิก ไม่มีอะไรหัก ทำไมยกไม่ขึ้น หรือยุบเอง?
แม่แรง ไฮดรอลิกทั้งแบบกระปุกและแบบตะเข้ทำงานด้วยน้ำมันไฮดรอลิก เมื่อเราโยกด้าม ลูกสูบตัวเล็กจะดันน้ำมันผ่านวาล์วกันกลับเข้าไปใต้ลูกสูบตัวใหญ่ ลูกสูบตัวใหญ่จึงดันขึ้นยกรถ เมื่อหมุนเปิดวาล์วปล่อย น้ำมันจะไหลกลับอ่าง ลูกสูบจึงลดลง
ระบบนี้จะยกได้และค้างได้ ก็ต่อเมื่อ:
- น้ำมันมีพอ
- ไม่มีอากาศปน
- น้ำมันที่ดันขึ้นไป ไม่มีทางรั่วกลับ ทั้งผ่านวาล์ว ซีล หรือรอยรั่ว
ถ้าข้อใดข้อหนึ่งไม่ครบ ระบบจะยกไม่ขึ้น ยกได้ไม่สุด หรือค่อย ๆ ยุบลงทั้งที่ภายนอกดูปกติทุกอย่าง เทียบกับการเติมน้ำใส่ถังที่มีก๊อกรั่ว ยิ่งเติมก็ยิ่งไหลออก ระดับน้ำจึงขึ้นช้า หรือค่อย ๆ ลดลง แม่แรง ไฮดรอลิกจะยกได้และค้างได้ เมื่อมีน้ำมัน หรือของเหลวพอ ไม่มีอากาศ และไม่มีทางรั่วกลับ
ไม่ว่าจะค้างได้ดีแค่ไหน แม่แรง ก็มีไว้แค่ยก ไม่ได้มีไว้รองรับรถ ให้คนเข้าไปใต้ท้อง

วาล์วปล่อย ปิดไม่สนิท: สาเหตุแรกที่ทำให้ แม่แรง โยก แล้วไม่ขึ้น
ข้อนี้ฟังดูง่าย แต่พบบ่อยมาก วาล์วปล่อยส่วนใหญ่ปิดด้วยการหมุนด้ามหรือปุ่มตามเข็มนาฬิกา ถ้าปิดไม่สุด น้ำมันที่ถูกปั๊มขึ้นไปจะไหลกลับอ่างทันที โยกเท่าไหร่ก็ไม่ขึ้น หรือขึ้นแล้วยุบตาม
วิธีแก้คือหมุนปิดวาล์วให้สุดตามทิศที่คู่มือกำหนด โดยใช้แรงมือพอแน่น ไม่ต้องใช้ประแจหรือต่อด้ามเพิ่มแรง เพราะบ่าวาล์วอาจเสียได้ ถ้าปิดสุด แล้วยังไม่ขึ้น หรือขึ้นแล้วยุบ แปลว่าปัญหาอยู่ที่ข้ออื่น เช่นน้ำมันรั่วหรือมีอากาศ
น้ำมันน้อย หรือรั่ว ทำให้ แม่แรง ยกได้ไม่สุด
ถ้ายกได้แต่หยุดก่อนถึงความสูงที่เคยได้ หรือยกแล้วรู้สึกว่าโยกเปล่า ๆ ในช่วงท้าย มักเป็นเพราะน้ำมันในอ่างเหลือน้อย ลูกสูบตัวเล็กจึงดูดอากาศแทนน้ำมันเมื่อน้ำมันใกล้หมด
เช็กระดับน้ำมันไฮดรอลิค
ลดลูกสูบลงจนสุด ตั้งในแนวที่คู่มือกำหนด แล้วเปิดจุกเติมน้ำมัน ดูระดับตามที่คู่มือระบุ ถ้าต่ำ ให้เติมน้ำมันไฮดรอลิกตามชนิดที่คู่มือกำหนด ห้ามใช้น้ำมันเบรก น้ำมันเครื่อง หรือน้ำมันอื่นแทน เพราะอาจทำให้ซีลบวมหรือเสื่อม และอย่าเติมจนล้น เพราะน้ำมันที่เกินจะดันออกมาตอนลูกสูบลดลง
ถ้าน้ำมันหายบ่อย แปลว่ามีที่รั่ว
ถ้าต้องเติมบ่อย หรือเห็นคราบน้ำมันรอบลูกสูบ ใต้ตัวเครื่อง หรือรอบวาล์ว แปลว่ามีซีลรั่ว การเติมน้ำมันช่วยได้แค่ชั่วคราว ให้ส่งศูนย์หรือร้านซ่อมแม่แรงเปลี่ยนซีล
น้ำมันเก่า หรือมีสิ่งสกปรก
น้ำมันที่ใช้มานานอาจมีเศษผงหรือความชื้นปน ทำให้วาล์วกันกลับปิดไม่สนิท ลูกสูบเดินฝืด และซีลสึกเร็วขึ้น ถ้าน้ำมันขุ่น ดำ หรือมีตะกอน ให้เปลี่ยนน้ำมันทั้งหมดตามวิธีในคู่มือ หรือให้ร้านซ่อมทำ พร้อมเช็กซีลไปในคราวเดียว ทำงานในที่สะอาด และเช็ดรอบจุกเติมก่อนเปิดทุกครั้ง ไม่ให้ฝุ่นตกลงไปในอ่าง
อากาศในระบบ ทำให้ แม่แรง ยกกระตุก ไม่นิ่ง
อาการที่โยกแล้วด้ามหยุ่นเหมือนกดสปริง ลูกสูบขึ้นทีละนิดแบบกระตุก หรือรับน้ำหนักแล้วยุบลงเล็กน้อยก่อนจะนิ่ง มักเกิดจากอากาศที่ปนอยู่ในระบบ อากาศเข้าได้จากการเก็บผิดท่า เช่น วางแม่แรงกระปุกนอนหรือคว่ำ จากการเติมน้ำมันหลังจากระดับต่ำมาก หรือหลังขนส่ง
ทางแก้คือไล่อากาศตามวิธีในคู่มือ ซึ่งส่วนใหญ่ทำโดยเปิดวาล์วปล่อย โยกด้ามเร็ว ๆ หลายครั้งเพื่อดันอากาศกลับอ่าง แล้วปิดวาล์ว บางรุ่นต้องคลายจุกเติมน้ำมันระหว่างไล่อากาศด้วย ทำโดยไม่มีน้ำหนักกด แล้วทดสอบยกเปล่าก่อนใช้งานจริง ถ้าไล่อากาศแล้วอาการยังเหมือนเดิม ให้ส่งตรวจ
แม่แรง ยุบเองช้า ๆ ขณะรับน้ำหนัก คือสัญญาณอันตราย?
ถ้าปิดวาล์วสุดแล้ว น้ำมันพอ ไล่อากาศแล้ว แต่ลูกสูบยังค่อย ๆ ลดลงเอง เมื่อรับน้ำหนักรถอยู่ แปลว่าน้ำมันอาจรั่วกลับผ่านซีล หรือวาล์วกันกลับข้างใน ซึ่งมองจากภายนอกไม่เห็น
อาการนี้แก้เองไม่ได้ด้วยการเติมน้ำมันหรือไล่อากาศ และอันตรายมาก เพราะรถจะค่อย ๆ ลดลงโดยไม่มีเสียงเตือน หลักคือหยุดใช้ตัวนั้นทันที ติดป้ายว่าห้ามใช้ แล้วส่งซ่อมหรือเปลี่ยนใหม่
ยกเกินพิกัด หรือยกผิดจุด ทำให้ แม่แรง เสียเร็วกว่าที่ควร
การทดสอบแม่แรง เพื่อการใช้งานที่ปลอดภัย แม่แรง ที่ใช้ยกเกินพิกัดบ่อย ๆ จะทำให้ซีลและวาล์วรับแรงดันเกิน จนเริ่มรั่วเร็วกว่าที่ควร ส่วนการยกผิดจุด เช่น ยกที่ขอบถัง ใต้แคร้ง หรือจุดที่ไม่ได้ออกแบบให้รับน้ำหนัก ทำให้ตัวเครื่องรับแรงเอียง ลูกสูบงอหรือเบ้าเสียได้
ดูพิกัดก่อนยก
ใช้ แม่แรง ที่พิกัดเหลือเผื่อมากกว่าน้ำหนักที่จะยกในจุดนั้น ไม่ใช่เท่ากับน้ำหนักรถพอดี และไม่ใช้ด้ามต่อ หรือท่อเหล็กสวมด้ามเพื่อโยกให้ได้แรงมากขึ้น

ถ้าอยากรู้ว่า แต่ละแบบเหมาะกับงานแบบไหน ดูได้จาก แม่แรง แต่ละประเภทต่างกันยังไงบ้าง?
ยกที่จุดยกตามคู่มือรถ
รถแต่ละรุ่นมีจุดยกที่ผู้ผลิตกำหนด มักเป็นแนวเหล็กเสริมใต้ตัวถัง หรือจุดที่มีเครื่องหมาย ให้ดูจากคู่มือรถ และวางเบ้ารับน้ำหนักให้อยู่กลางจุดยกพอดี
รถไฟฟ้าและไฮบริดมีแบตเตอรี่อยู่ใต้ท้อง ต้องยกเฉพาะจุดที่คู่มือกำหนดเท่านั้น
แม่แรง ที่ค้างได้ดี ใช้รองรับรถ ให้คนเข้าไปทำงานใต้ท้องได้ไหม?
ได้ เฉพาะในแง่ของการยกรถขึ้นไปถึงความสูงที่ต้องการ แล้วใช้ขาตั้งรถ ที่พิกัดเพียงพอรองรับรถที่จุดรองรับตามคู่มือ จากนั้นลดรถลงบนขาตั้งให้รถนั่งบนขาตั้งเต็มที่ แม่แรง จะยันไว้ใกล้ ๆ เป็นตัวสำรองก็ได้ แต่ไม่ใช่ตัวรับน้ำหนักหลัก
ไม่ควร เมื่อคิดจะมุดเข้าไปใต้รถ ที่มีแค่แม่แรงยันไว้ ไม่ว่าจะใหม่ แข็งแรง หรือค้างได้ดีแค่ไหน เพราะซีลอาจรั่วกะทันหัน วาล์วอาจถูกเตะเปิด หรือรถอาจเลื่อนหลุดจากเบ้า ขาตั้งรถเป็นชิ้นส่วนที่ไม่มีน้ำมันให้รั่ว จึงเป็นตัวที่ควรรับน้ำหนักเมื่อมีคนอยู่ใต้รถ
สัญญาณ ให้หยุดใช้ แม่แรง ทันที: ส่งซ่อม หรือเปลี่ยนใหม่
ถ้า แม่แรง ยุบเองขณะรับน้ำหนัก มีน้ำมันรั่วซึมรอบลูกสูบหรือวาล์ว ลูกสูบงอหรือมีรอยขูดลึก เบ้ารับน้ำหนักแตกหรือหลวม โครงหรือแขนยกของแบบตะเข้บิด ล้อหรือเพลาหลวมจนตัวเครื่องส่าย หรือวาล์วปล่อยหมุนปิดไม่สนิทแม้หมุนสุดแล้ว ให้หยุดใช้ทันที
ลดลูกสูบลงโดยไม่มีน้ำหนัก ติดป้ายว่าห้ามใช้ แล้วส่งร้านซ่อมแม่แรงหรือศูนย์บริการตรวจ อย่าเชื่อมหรือดัดโครงที่บิดเอง เพราะจุดเชื่อมอาจรับแรงไม่ได้ ค่าซ่อมหรือค่าตัวใหม่ ถูกกว่าความเสี่ยงที่รถจะตกใส่คน
ใช้ แม่แรง ให้ปลอดภัย ก่อน ระหว่าง และหลังยก
ก่อนยก จอดรถบนพื้นแข็งและเรียบ ดับเครื่อง ดึงเบรกมือ เข้าเกียร์ตามคู่มือรถ หนุนล้อฝั่งที่ไม่ได้ยก เช็กว่าวาล์วปล่อยปิดสุด ทดสอบยกเปล่าว่าขึ้นได้ปกติ และหาจุดยกตามคู่มือรถ
ระหว่างยก วางเบ้าให้ตรงกลางจุดยก โยกช้า ๆ สม่ำเสมอ สังเกตว่ารถไม่เอียงหรือเลื่อน ยกสูงเท่าที่จำเป็นเพื่อวางขาตั้ง แล้ววางขาตั้งรถที่จุดรองรับ ลดรถลงบนขาตั้งช้า ๆ โดยหมุนวาล์วปล่อยทีละน้อย ห้ามเอามือ เท้า หรือส่วนใดของร่างกายเข้าใต้รถระหว่างที่รถยังอยู่บนแม่แรงอย่างเดียว
หลังเสร็จงาน ยกรถขึ้นเล็กน้อยเพื่อเอาขาตั้งออก ลดรถลงช้า ๆ โดยดูว่าไม่มีคนหรือเครื่องมืออยู่ใต้รถ ลดลูกสูบจนสุด เช็ดทำความสะอาด และเก็บในท่าที่คู่มือกำหนด
ถ้าเป็นแบบตะเข้ ดูวิธีใช้งานเพิ่มเติมได้ที่ เจาะลึก แม่แรงตะเข้ ทำงานอย่างไร ใช้ยกอะไรได้บ้าง?

สรุป: แม่แรง ยกขึ้น และค้างที่เดิม ถ้าน้ำมันพอ ไม่มีอากาศ และไม่มีทาง ให้รั่วกลับ
แม่แรง ที่ยกไม่ขึ้น ยกได้ไม่สุด หรือยุบเอง ส่วนใหญ่มีต้นเหตุอยู่ที่วาล์ว น้ำมัน อากาศ หรือซีล ไม่ว่าจะเป็นแม่แรงตะเข้ในอู่ แม่แรงกระปุกที่ใช้ยกรถกระบะ หรือตัวเล็กที่บ้านไว้เปลี่ยนยาง การไล่หาสาเหตุตามลำดับช่วยแยกได้ว่าอะไรแก้เองได้ และอะไรต้องส่งซ่อม
- หมุนปิดวาล์วปล่อยให้สุดก่อนยก
- เช็กระดับน้ำมันในท่าที่ถูกต้อง
- เติมเฉพาะน้ำมันไฮดรอลิกตามคู่มือ
- ไล่อากาศตามคู่มือเมื่อยกแบบหยุ่นหรือกระตุก
- เก็บในท่าที่ถูกต้อง
- ใช้พิกัดที่เหลือเผื่อ
- ยกเฉพาะที่จุดยกตามคู่มือรถ
- ทดสอบยกเปล่าก่อนใช้งาน
สิ่งสำคัญ คือ ห้ามเข้าใต้รถที่มีแค่แม่แรงยันไว้ ใช้ขาตั้งรถรับน้ำหนักทุกครั้ง ถ้ายุบเองขณะรับน้ำหนัก มีน้ำมันรั่ว หรือโครงบิด ให้หยุดใช้และส่งซ่อมทันที
แล้ว “แม่แรง” ที่ใช้อยู่ เคยมีอาการแบบไหนบ้าง?
ถ้ากำลังมองหาแม่แรง กระปุก ตะเข้ ตัวใหม่ หรือขาตั้งรถที่เหมาะกับงาน เข้าไปเลือก ที่หมวด แม่แรง ของ iToolmart ได้เลย!
TH
English









