TH
English
Customers Also Purchased
หน้าร้านเครื่องมือ ปั๊มลมสองเครื่องที่ถังขนาดใกล้กันมักวางอยู่ข้างกัน เครื่องแรกคือ ปั๊มลมโรตารี่ มอเตอร์กับหัวปั๊มติดกันเป็นก้อนเดียว ตัวเครื่องเตี้ยและกะทัดรัด อีกเครื่องคือปั๊มลมสายพาน มีมู่เล่ลูกใหญ่กับสายพานคั่นอยู่ระหว่างมอเตอร์กับหัวปั๊ม
คำถามแรกที่หลายคนอาจสงสัย “ถังเท่ากัน แรงม้าใกล้กัน ก็น่าจะใช้แทนกันได้ใช่ไหม?” คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ใช่ สองแบบนี้ต่างกันที่ความเร็วรอบของหัวปั๊ม ซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าเครื่องเดินต่อเนื่องได้นานแค่ไหนก่อนจะร้อนจนต้องพัก และขนาดถังกับแรงม้าบนป้าย บอกเรื่องนี้ได้น้อยมาก
มาดูกัน ว่ากลไกของปั๊มลมสองแบบนี้ต่างกันยังไง งานแบบไหนที่ปั๊มลมโรตารี่ทำได้คุ้ม งานแบบไหนที่ควรข้ามไปใช้ปั๊มลมสายพาน พร้อมเรื่องเสียง ไฟบ้าน การดูแล และสัญญาณที่บอกว่าเครื่องกำลังถูกใช้หนักเกินงาน
ปั๊มลมโรตารี่ อัดลมได้ไว แต่ต้องพัก บ่อยกว่าปั๊มลมสายพาน?
ปั๊มลมที่วางขายในชื่อปั๊มลมโรตารี่ตามร้านเครื่องมือ ส่วนใหญ่ยังอัดลมด้วยลูกสูบเหมือนปั๊มลมสายพาน คำว่าโรตารี่ในร้านค้าหมายถึงปั๊มลมขับตรง (Direct Drive) ไม่ใช่ปั๊มลมสกรูที่ใช้ในโรงงาน ความต่างจริง อยู่ที่วิธีส่งแรงจากมอเตอร์ ไปถึงลูกสูบ
ปั๊มลมโรตารี่ หมุนหัวปั๊มด้วยรอบเดียวกับมอเตอร์
เพลามอเตอร์ต่อเข้ากับเพลาข้อเหวี่ยงของหัวปั๊มโดยตรง มอเตอร์หมุนเร็วเท่าไหร่ ลูกสูบก็ขึ้นลงเร็วเท่านั้น ในเวลาเท่ากันจึงอัดลมได้หลายจังหวะ เติมได้ไว ตัวเครื่องเล็กและเบาเพราะไม่มีมู่เล่กับสายพาน แต่รอบที่สูง ก็หมายถึงความร้อน และการสึกของแหวนลูกสูบ กับลิ้นวาล์ว ที่สะสมเร็วขึ้นในทุก ๆ ชั่วโมงที่เครื่องเดิน
ปั๊มลมสายพาน ทดรอบลงด้วยมู่เล่
มอเตอร์หมุนพูลเลย์ลูกเล็ก สายพานส่งแรงไปยังมู่เล่ลูกใหญ่ที่หัวปั๊ม หัวปั๊มจึงหมุนช้ากว่ามอเตอร์ ลูกสูบขึ้นลงช้าลง ความร้อนต่อนาทีต่ำกว่า และมู่เล่ส่วนใหญ่ทำเป็นใบพัดที่เป่าลมระบายความร้อนให้กระบอกสูบไปในตัว เครื่องจึงเดินได้นานกว่า แลกกับขนาดที่ใหญ่ น้ำหนักที่มาก และสายพานที่ต้องคอยดูแล
เทียบง่าย ๆ เหมือนนักวิ่งระยะสั้นกับนักวิ่งมาราธอน คนแรกออกตัวเร็วแต่ต้องหยุดพักหอบ คนหลังวิ่งช้ากว่าแต่ไปได้ทั้งวัน
ถ้างานของเราให้เครื่องได้พักมากกว่าเดิน ปั๊มลมโรตารี่คุ้มกว่า แต่งานทำที่ให้มอเตอร์ แทบไม่ได้หยุด ควรพิจารณา ปั๊มลมสายพาน
งานใช้ลมเป็นจังหวะ ปั๊มลมโรตารี่ ทำได้คุ้มที่สุด
งานกลุ่มนี้ใช้ลมเป็นช่วงสั้น ๆ แล้วหยุด ระหว่างที่เราหยุด เครื่องจะเติมถังจนเต็มแล้วตัดเอง มอเตอร์ได้พักตามจังหวะงานโดยที่เราไม่ต้องตั้งใจ
เติมลมยาง เป่าฝุ่น และยิงแม็ก
เลือก ปั๊มลม แบบไหนดี? เริ่มจากเครื่องมือ ไม่ใช่ขนาดถัง หรือเลขสเปก เครื่องมือกลุ่มนี้ใช้ลมครั้งละไม่กี่วินาที ปืนเป่าลมกดเป่าแล้วปล่อย ปืนยิงแม็กใช้ลมเฉพาะจังหวะยิง หัวเติมลมยางใช้ลมแค่ช่วงเติม ปั๊มลมโรตารี่ที่เติมถังได้ไวจะคืนแรงดันได้ทันก่อนเราใช้ครั้งถัดไป และมีเวลาพักมากกว่าเวลาเดิน
งานซ่อมบ้าน และอู่เล็กที่ไม่ได้ใช้ลมทั้งวัน
บ้านที่มีปั๊มลมไว้เติมลมรถ และเป่าทำความสะอาด ร้านซ่อมที่ใช้ลมเป็นครั้งคราว หรือช่างที่ต้องขนเครื่องไปหน้างาน ได้ประโยชน์เต็มที่จากปั๊มลมโรตารี่ที่เล็ก ยกขึ้นรถได้ และเสียบไฟบ้านใช้งานได้ทันที
ลองจับเวลาในงานจริงสักวัน ดูว่ามอเตอร์เดินกี่นาทีแล้วพักกี่นาที ถ้าเวลาพักมากกว่าเวลาเดินอย่างชัดเจน และเดินแต่ละรอบไม่นานเกินรอบการทำงานที่คู่มือกำหนด ปั๊มลมโรตารี่เพียงพอสำหรับงานนั้น ส่วนตัวเลขที่แต่ละรุ่นรับได้ให้ดูจากคู่มือของเครื่องเท่านั้น
งานที่ลมไหลต่อเนื่อง อาจทำให้ ปั๊มลมโรตารี่ เดินไม่หยุด และตัดบ่อย
อีกฝั่งคืองานที่เครื่องมือกินลมตลอดเวลาที่กดไก ถ้าลมที่ใช้มากกว่าลมที่หัวปั๊มอัดได้ แรงดันในถังจะลดลงเรื่อย ๆ และมอเตอร์ จะเดินยาวโดยไม่มีจังหวะตัด
เครื่องมือลม ที่กินลมไม่หยุด
กาพ่นสีที่ต้องพ่นทั้งชิ้นในรอบเดียว เครื่องเจียรลม และเครื่องขัดลมที่เปิดค้างนาน บล็อกลมในร้านยางที่ถอดล้อต่อเนื่องทั้งวัน และงานพ่นทราย เป็นงานที่ทำให้ปั๊มลมโรตารี่เดินยาวจนหัวปั๊มร้อนจัด เครื่องอาจดับกลางงาน และแหวนลูกสูบกับลิ้นวาล์วสึกเร็วกว่าที่ควร
ถังใหญ่ขึ้นช่วยได้แค่ช่วงแรก
ขนาดถัง ปั๊มลม ใหญ่กับเล็ก ต่างกันตรงไหนนอกจากความจุ ? ถังใหญ่ช่วยรับงานที่ใช้ลมหนักเป็นพัก ๆ ได้ดีขึ้นจริง แต่ไม่ได้เพิ่มลมที่หัวปั๊มอัดได้ในแต่ละนาที เมื่อลมสำรองในถังหมด เครื่องก็กลับมาเดินยาวเหมือนเดิม และถังใหญ่ยังทำให้เวลาเติมแต่ละรอบนานขึ้นด้วย
ถ้างานหลักเป็นงานกลุ่มนี้ ให้เริ่มที่ปั๊มลมสายพาน ถ้ามีปั๊มลมโรตารี่อยู่แล้ วและงานแบบนี้เกิดไม่บ่อย ให้แบ่งงานเป็นช่วง หยุดพักให้เครื่องตัด และเย็นลงก่อนทำต่อ อย่าปล่อยให้เครื่องเดินจนตัดเองซ้ำ ๆ เพราะทุกครั้งที่ตัดจากความร้อน คือสัญญาณว่าเรากำลังใช้เครื่องเกินงาน
เสียง และแรงสั่น ทำให้ ปั๊มลมโรตารี่ ไม่เหมาะกับบางพื้นที่ แม้งานเบา
รอบที่สูงทำให้ปั๊มลมโรตารี่มีเสียงแหลม และดังกว่าปั๊มลมสายพานในขนาดใกล้กัน แรงสั่นยังส่งผ่านล้อ และพื้นไปถึงผนังได้ ในโกดังห รือลานจอดรถ เรื่องนี้แทบไม่มีผล แต่ในห้องแถว บ้านที่ผนังชิดกัน หรือร้านที่ต้องคุยกับลูกค้าขณะเครื่องเดิน เสียงคือเรื่อง ที่ต้องคิดเลือก
การวางเครื่องบนพื้นเรียบที่แข็งแรง รองด้วยแผ่นยางเพื่อลดแรงสั่น ไม่วางชิดผนังหรือบนชั้นไม้กลวงที่ทำให้เสียงก้อง และเลือกช่วงเวลาใช้เครื่องให้เหมาะกับเพื่อนบ้าน เป็นวิธีที่ช่วยลดปัญหาเสียงได้ แต่ถ้าความเงียบสำคัญกว่าความเร็วในการเติมถัง ให้ดูปั๊มลมออยฟรี หรือปั๊มลมเงียบแทน ซึ่งก็มีข้อจำกัดเรื่องการใช้งานต่อเนื่อง ของตัวเองเช่นกัน
ไฟบ้านและพื้นที่จำกัด ทำให้ ปั๊มลมโรตารี่ ติดตั้งง่ายกว่าปั๊มลมสายพาน
สำหรับบ้าน และร้านเล็ก ข้อได้เปรียบที่ชัดที่สุดของ ปั๊มลมโรตารี่ ไม่ใช่เรื่องลม แต่คือความง่ายในการหาที่วางและต่อไฟ
ปั๊มลมโรตารี่ส่วนใหญ่ ใช้ไฟบ้านเฟสเดียว ส่วนปั๊มลมสายพานรุ่นใหญ่บางรุ่นใช้ไฟสามเฟส ซึ่งบ้านทั่วไปไม่มี แต่ไม่ว่าแบบไหน มอเตอร์ปั๊มลมดึงกระแสสูงตอนสตาร์ท จึงควรให้เสียบเต้ารับที่รับกระแสได้ตามคู่มือโดยตรง
เลี่ยงปลั๊กพ่วงเส้นเล็ก หรือสายยาว ซึ่งทำให้ไฟตก มอเตอร์ออกตัวไม่ขึ้น และร้อนเกิน ถ้า เบรกเกอร์ตัดทุกครั้งที่เครื่องสตาร์ท ให้เรียกช่างไฟตรวจวงจร
พื้นที่วาง และการระบายความร้อน
ปั๊มลมโรตารี่ตัวเล็ก จะมีล้อและมือจับ เข็นเข้ามุมห้องได้ ปั๊มลมสายพานต้องการพื้นที่ถาวรมากกว่า และต้องเว้นด้านมู่เล่ให้ปลอดคนเดินผ่าน ทั้งสองแบบต้องวางในที่อากาศถ่ายเท เว้นระยะจากผนังให้ลมร้อนระบายออกได้ ห้องปิดที่อากาศร้อนอยู่แล้วทำให้เครื่องตัดจากความร้อนเร็วขึ้น
ปั๊มลมโรตารี่ ถังใหญ่ ใช้แทนปั๊มลมสายพานได้ไหม?
ได้ เมื่องานยังเป็นแบบใช้ลมเป็นช่วง แค่แต่ละช่วงยาวขึ้น เช่น ใช้บล็อกลมถอดล้อหลายคันติดกันแล้วพัก และเครื่องมีเวลาเติมกลับระหว่างชุด
ไม่ควรใช้ปั๊มลมโรตารี่ เมื่องานกินลมต่อเนื่องเป็นชั่วโมง หรือมีคนใช้ลมพร้อมกันหลายจุดทั้งวัน ถังใหญ่จะยืดเวลาได้แค่ช่วงแรก จากนั้นเครื่องจะเดินยาวเหมือนเดิม ในกรณีนี้ปั๊มลมสายพานที่ขนาดเหมาะกับงานคุ้มกว่าในระยะยาว ทั้งเรื่องอายุเครื่อง และเวลาที่เสียไปกับการรอเครื่องเย็น
สัญญาณว่า ปั๊มลมโรตารี่ ใช้หนักเกินงาน ควรหยุดใช้
- มอเตอร์ตัดจากความร้อนซ้ำ ๆ ในงานเดิม
- เซฟตี้วาล์วระบายลมออกเองขณะเครื่องเดิน
- มีเสียงเคาะหรือเสียงโลหะกระทบผิดปกติจากหัวปั๊ม
- มีกลิ่นไหม้ ควัน หรือน้ำมันรั่วรอบหัวปั๊ม
- ถังมีสนิมทะลุ รอยบุบ หรือรอยรั่วตามแนวเชื่อม
เจอข้อใดข้อหนึ่ง ให้ปิดสวิตช์ ถอดปลั๊ก ปล่อยลมในถังออกจนหมด และรอให้หัวปั๊มเย็นก่อนจับ เพราะหัวปั๊ม และท่อส่งลมร้อนจัดหลังเดินนาน ห้ามปรับสวิตช์แรงดัน ให้ตัดสูงกว่าค่าที่ระบุ และห้ามอุดหรือถอดเซฟตี้วาล์ว
ที่สำคัญ คือ ห้ามใช้ ปั๊มลมโรตารี่ หรือปั๊มลมทุกชนิด ที่ถังบุบ เป็นสนิมทะลุ ส่งศูนย์บริการตรวจ หรือเปลี่ยนถังใหม่เท่านั้น
สรุป: ปั๊มลมโรตารี่ คุ้มที่สุด เมื่องานให้เครื่องได้พักมากกว่าเดิน
ปั๊มลมโรตารี่ กับปั๊มลมสายพานต่างกันที่รอบของหัวปั๊ม ไม่ใช่ขนาดถัง แบบขับตรงอัดลมไว และตัวเล็ก แต่ร้อนและสึกเร็วเมื่อเดินยาว จึงเหมาะกับงานเติมลมยาง เป่าฝุ่น หรือยิงแม็ก ส่วนงานพ่นสีทั้งคัน เจียรลมนาน ๆ หรือร้านยางที่ถอดล้อทั้งวัน คืองานของปั๊มลมสายพาน
สิ่งที่ควรทำคือ จับเวลาเดินและพักของเครื่องในงานจริง เทียบกับรอบการทำงานในคู่มือ ไม่หวังให้ถังใหญ่ชดเชยลมที่อัดไม่ทัน คิดเรื่องเสียงถ้าใช้ในห้องแถว เสียบเต้ารับที่รับกระแสได้ วางในที่อากาศถ่ายเท และดูแลเรื่องน้ำมัน ให้ตรงกับคำแนะนำจากผู้ผลิต
เครื่องที่ตัดจากความร้อนซ้ำ ๆ กำลังบอกว่าเราใช้เกินงาน เซฟตี้วาล์วกับสวิตช์แรงดันห้ามปรับหรือดัดแปลง ให้ปล่อยลมในถัง และรอหัวปั๊มเย็นก่อนจับทุกครั้ง ถ้าถังบุบ เป็นสนิมทะลุ หรือเบรกเกอร์ตัดทุกครั้งที่สตาร์ท ให้หยุดใช้แล้วเรียกช่างหรือส่งศูนย์ ถังที่เสียหายไม่ควรเสียดาย
ถ้าจับเวลา แล้วพบว่าเครื่องได้พักมากกว่าเดิน ลองดูรุ่นในหมวด ปั๊มลมโรตารี่ เทียบกับหมวดปั๊มลมสายพาน ก่อนตัดสินใจ