TH
English
Customers Also Purchased
ลองนึกถึงเวลาที่เราต้อง ต่อ บล็อกลม เข้ากับสายลมก่อนเอาไปใช้ถอดล้อรถ แต่ลูกบล็อกสีดำเบอร์ที่ต้องใช้ หาไม่เจอ ในกล่องประแจ มีลูกบล็อกชุบโครเมียมเงาวับเบอร์เดียวกันอยู่พอดี หัวสี่เหลี่ยมก็ขนาดเท่ากัน สวมเข้ากับแกนเครื่องได้สนิท แต่กดไกไปไม่กี่ที ลูกบล็อกก็ปริเป็นรอยยาวตามข้าง
อาจสงสัยว่า ก็เหล็กเหมือนกัน เบอร์เดียวกัน ทำไมใช้แทนกันไม่ได้ ลูกสีดำมันดีกว่าหรือทนกว่ายังไงกันแน่? ความจริงลูกบล็อกลม และบล็อกทั่วไปไม่ได้ต่างกันแค่สี แต่ต่างกันที่เนื้อเหล็ก และความหนาผนัง ทำมาเพื่อรับแรงคนละชนิด และแรงของเครื่องมือลม และเครื่องมือไฟฟ้า เป็นแบบที่ลูกบล็อกมืออาจรับไม่ได้
เพราะงั้น เรามาดูกัน ว่าแรงจากเครื่องโดยเฉพาะบล็อกลม ต่างจากแรงมือยังไง ลูกบล็อกสองแบบต่างกันตรงไหน ข้อต่อและก้านต่อต้องคิดแบบเดียวกันหรือไม่ และลูกบล็อกสภาพไหนที่ควรเลิกใช้ แม้จะเป็นลูกสำหรับบล็อกลม แท้ ๆ ก็ตาม
ทำไม บล็อกลม ถึงทำลูกบล็อกธรรมดาแตก?
เวลาเราขันด้วยประแจมือ หรือด้ามฟรี แรงจะค่อย ๆ เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ลูกบล็อกรับแรงบิดแบบนิ่ง ๆ ตั้งแต่ต้นจนน็อตแน่น แต่เครื่องมือลมไม่ได้บิดแบบนั้น ข้างในมีค้อนเหล็ก หรือลูกตี ที่หมุนเหวี่ยงแล้วตอกลงบนแกนซ้ำ ๆ หลายครั้งต่อวินาที แรงที่ส่งออกมาจึงเป็นจังหวะกระแทกสั้น ๆ แต่ละครั้งแรงมาก แล้วหายไป แล้วมาใหม่
เทียบได้กับการกดตะปูด้วยมือกับการตอกด้วยค้อน น้ำหนักที่ลงอาจเท่ากัน แต่วัสดุเปราะแม้จะทนแรงกดได้ อาจไม่สามรถรับมือกับแรงทุบ และแตกได้ง่ายขึ้น เมื่ออากาศ กลายเป็นแรงบิด: มาดูกันว่า บล็อกลม ทำงานยังไง
ลูกบล็อกที่ใช้กับ บล็อกลม ต้องเหนียวพอที่จะซับแรงกระแทก ไม่ใช่แข็งที่สุด ความแข็งซึ่งเป็นข้อดีของลูกบล็อกมือ กลายเป็นจุดอ่อนทันทีเมื่อเจอแรงตอก
ลูกบล็อกมือ กับลูก บล็อกลม ต่างทั้งเนื้อเหล็ก ผนัง และผิว
ความต่างสามอย่างนี้มองเห็น และจับได้ด้วยมือ ไม่ต้องใช้เครื่องมือวัด
เนื้อเหล็ก
ลูกบล็อกมือทำจากเหล็ก ที่ชุบแข็งมาก เพื่อให้ผนังบางได้โดยไม่บิดเสียรูป และทนการสึกที่มุม แต่ ข้อเสียของความแข็ง คือความเปราะ ส่วนลูกบล็อกลม หรือลูกบล็อกกระแทก (Impact Socket) ใช้เหล็กผสมอีกสูตรที่แข็งน้อยกว่าแต่เหนียวกว่า เมื่อรับแรงเกินจะยืด หรือบิดเสียรูปก่อน ไม่แตกเป็นชิ้น
ความหนาผนัง
เมื่อเนื้อเหล็กนิ่มกว่า ผู้ผลิตจึงต้องชดเชยด้วยผนังที่หนาขึ้น ลูกบล็อกเบอร์เดียวกันจึงอ้วนกว่าและหนักกว่าอย่างเห็นได้ชัด
ผิวเคลือบ
ผิวโครเมียมเงาบนลูกบล็อกมือเป็นชั้นเคลือบที่แข็ง และเปราะ เมื่อโดนกระแทกจะกะเทาะเป็นเกล็ดคมกระเด็นออกมา ลูกบล็อกลมจึงใช้ผิวรมดำด้าน ซึ่งไม่ร่อนเป็นแผ่น สีดำจึงเป็นผลของวิธีเคลือบ ไม่ใช่สีที่ทาไว้ย
วิธีแยกที่เชื่อได้ที่สุดคือดูตัวอักษรที่ตอกบนลูกบล็อกและข้อมูลบนกล่อง ลูกบล็อกมือบางรุ่นก็ทำผิวดำ ดังนั้น อย่าตัดสินจากสีอย่างเดียว
ใช้ลูกบล็อกธรรมดากับ บล็อกลม ขันแค่ไม่กี่ตัว ได้ไหม?
นี่คือคำถามที่ถามกันบ่อยที่สุด และคำตอบคือ ไม่ควร ไม่ว่าจะกี่ตัวก็ตาม
เหตุผลคือ เราไม่มีทางรู้ว่าลูกบล็อกจะแตกเมื่อไหร่ อาจรอดไปสิบตัว แล้วแตกตัวที่สิบเอ็ด หรือแตกตั้งแต่ตัวแรกถ้าน็อตตัวนั้นสนิมจับแน่น ลูกบล็อกที่รอดมาได้ก็ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย รอยร้าวขนาดเล็กที่มองไม่เห็นอาจเกิดขึ้นแล้ว และจะไปแตกในวันที่เราเอากลับไปใช้กับประแจมือ
สิ่งที่เสี่ยงมีมากกว่าลูกบล็อกหนึ่งลูก เศษเหล็กชุบแข็งที่แตกขณะเครื่องกำลังหมุนจะกระเด็นออกด้วยความเร็วสูง โดยที่มือกับหน้าของเราอยู่ห่างออกไปไม่ถึงหนึ่งช่วงแขน ลูกบล็อกลมลูกเดียวราคาไม่มาก ไม่คุ้มกับความเสี่ยงระดับนี้
กลับกัน การเอาลูกบล็อก Impact ไปใช้กับประแจมือทำได้ ไม่มีอันตราย เพียงแต่ผนังที่หนาอาจเข้าซอกแคบได้ยากขึ้น
ก้านต่อ ข้อต่อลดขนาด และข้ออ่อนที่ใช้กับ บล็อกลม ก็ต้องรับแรงกระแทกได้
ช่างหลายคนซื้อลูก บล็อกลม ถูก แต่ต่อผ่านก้านต่อชุบโครเมียมจากชุดประแจมือ ผลคือจุดที่แตกย้ายจากลูกบล็อกไปอยู่ที่ก้านต่อแทน เพราะทุกชิ้นที่อยู่ระหว่างแกนเครื่องกับหัวน็อตรับแรงกระแทกเท่ากันหมด
ข้อต่อลดขนาดเป็นจุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เมื่อเอาเครื่องใหญ่ไปต่อผ่านข้อลดเพื่อใช้ลูกบล็อกหัวเล็ก แรงของเครื่องจะไปลงที่หัวสี่เหลี่ยมขนาดเล็กซึ่งไม่ได้ทำมารับแรงระดับนั้น หัวจึงอาจบิดและขาดได้
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ทุกชิ้นที่ต่อเพิ่มกินแรงของเครื่องไปส่วนหนึ่ง ก้านต่อยิ่งยาว แรงที่ไปถึงน็อตยิ่งลด เพราะก้านบิดตัวซับแรงกระแทกไว้เอง หลักคือ ต่อให้สั้นที่สุด ถ้าเครื่องเอาน็อตไม่ออกทั้งที่ลมมาเต็ม ให้ลองถอดก้านต่อออก ก่อนจะโทษปั๊มลม
บล็อกไฟฟ้าใช้ลูกบล็อกชุดเดียวกับ บล็อกลม ได้ไหม?
หลายคนเข้าใจว่าลูกบล็อกสีดำมีไว้สำหรับเครื่อง ที่ต่อสายลมเท่านั้น พอเปลี่ยนมาใช้บล็อกไฟฟ้าหรือบล็อกไร้สาย ก็กลับไปหยิบลูกบล็อกโครเมียมมาใช้ เพราะคิดว่าเครื่องไฟฟ้าแรงน้อยกว่า ซึ่งผิดทั้งสองข้อ
ต้นกำลังต่างกันก็จริง ตัวหนึ่งใช้ลมอัด อีกตัวใช้มอเตอร์ แต่ บล็อกไฟฟ้าแบบกระแทก ซึ่งเป็นแบบที่ใช้ถอดล้อกันทั่วไป มีปลายทางเหมือนกัน คือค้อนที่ตอกลงบนแกนซ้ำ ๆ ลูกบล็อกจึงรับแรงกระแทกแบบเดียวกันทุกประการ และบล็อกไร้สายรุ่นใหม่ ให้แรงไม่ได้น้อยกว่าเครื่องมือลมขนาดเดียวกัน ลูกบล็อก impact ชุดเดียวจึงใช้ได้กับทั้งสองเครื่อง ขอแค่ขนาดแกนตรงกัน
จุดที่ต่างกันมีสองเรื่อง เรื่องแรก คือวิธีล็อกลูกบล็อกที่แกน บางเครื่องใช้แหวนสปริงรัด ดึงออกได้ด้วยมือ บางเครื่องใช้หมุดสปริงที่ต้องกดก่อนถอด ให้ดูแกนของเครื่องเราก่อนซื้อลูกบล็อก
ส่วนอีกเรื่อง คือความปลอดภัย ตอนเปลี่ยนลูกบล็อก บล็อกลม ให้ถอดสายลม ส่วนบล็อกไฟฟ้าให้ถอดปลั๊ก หรือถอดแบตเตอรี่ออกก่อนทุกครั้ง
ล้อแม็กรูลึก ลูกบล็อกสำหรับ บล็อกลม เลือกแบบผนังบาง
ผนังที่หนาของลูกบล็อกลมสร้างปัญหาหนึ่งอย่าง คือสวมลงรูน็อตของล้อแม็กบางชนิด ไม่ได้ หรือลงได้แต่เบียดขอบรูจนสีล้อถลอก นี่คือสาเหตุที่หลายคนหันไปหยิบลูกบล็อกโครเมียมผนังบางมาใช้แทน ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาหนึ่งด้วยการสร้างอีกปัญหา ที่อันตรายกว่า
ทางแก้ที่ถูก คือลูกบล็อกลมแบบผนังบางสำหรับงานล้อโดยเฉพาะ ที่ยังเป็นเหล็กรับแรงกระแทก และมักมีปลอกพลาสติกหุ้มด้านนอกเพื่อกันขอบรูล้อเป็นรอย ก่อนซื้อให้วัด หรือเทียบกับรูน็อตของล้อที่ใช้อยู่จริง
ส่วนน็อตล้อ ที่มีหัวครอบโลหะบาง ๆ หุ้มอยู่ ให้ใช้ลูกบล็อกแบบหกเหลี่ยม ที่พอดีเบอร์เท่านั้น ลูกบล็อกสิบสองเหลี่ยมจับที่มุม และจะรูดหัวน็อตได้ง่ายเมื่อเจอแรงกระแทก
หมุดล็อก และแหวนยางบนลูก บล็อกลม กันลูกบล็อกหลุดกระเด็น
ลูกบล็อกลมขนาดใหญ่ มีรูเจาะทะลุที่โคน และร่องรอบตัว ซึ่งลูกบล็อกมือไม่มี รูนั้นไว้สอดหมุดผ่านแกนเครื่อง ส่วนร่องไว้สวมแหวนยางรัดกันหมุดหลุด
ถ้าเครื่องเป็นแบบที่ต้องใช้หมุด ให้ใช้หมุดและแหวนยางที่มาคู่กันเสมอ อย่าใช้ตะปู ลวด หรือน็อตตัวเล็กสอดแทน ของพวกนี้ขาดได้เมื่อโดนแรงเฉือนซ้ำ ๆ และปลายที่ยื่นออกมาจะเกี่ยวถุงมือ หรือแขนเสื้อขณะเครื่องหมุน
สัญญาณว่าควรเลิกใช้ลูกบล็อกกับ บล็อกลม แม้จะเป็นลูกกระแทก แท้
ลูกบล็อกกระแทก เหนียวก็จริง แต่ไม่ได้อยู่ตลอดไป ให้ตรวจด้วยตาก่อนสวมทุกครั้ง โดยเฉพาะลูกที่ใช้ประจำ
- มีรอยร้าว ไม่ว่าจะที่ผนังด้านข้างหรือที่มุมของรูสี่เหลี่ยม
- มุมด้านในฝั่งหัวน็อตมนหรือบานออก สวมแล้วคลอนผิดปกติ
- รูสี่เหลี่ยมฝั่งแกนเครื่องหลวม ลูกบล็อกส่ายเมื่อเครื่องหมุน
- ปากลูกบล็อกบานเป็นทรงระฆัง หรือผนังบิดเสียรูป
- รูหมุดล็อกยืดเป็นวงรี
ลูกที่มุมมนจะรูดหัวน็อต และน็อตที่หัวเยินแล้ว แก้ยากกว่าการซื้อลูกบล็อกใหม่หลายเท่า ส่วนลูกที่ร้าวให้ทิ้งทันที อย่าเก็บไว้เป็นอะไหล่ หรือเชื่อมซ่อม ความร้อนจากการเชื่อมเปลี่ยนคุณสมบัติของเหล็กตรงนั้นไปแล้ว
ระหว่างใช้ บล็อกลม ควรใส่แว่นนิรภัยทุกครั้ง ไม่ว่าจะมั่นใจในลูกบล็อกแค่ไหน
สรุป: บล็อกลม ต้องใช้ลูกบล็อก ที่เหนียวพอจะซับแรงกระแทก ไม่ใช่แข็งที่สุด
ลูกบล็อกธรรมดาใช้กับ บล็อกลม ไม่ได้ เพราะมันทำมาให้แข็งเพื่อรับแรงบิดจากมือ ไม่ได้ทำมาให้เหนียวเพื่อรับแรงตอกซ้ำ ๆ จากกลไกของเครื่อง ไม่ว่าจะเป็นงานถอดล้อ งานถอดน็อตช่วงล่างที่สนิมจับ หรืองานประกอบโครงเหล็ก แรงที่ออกจากเครื่องเป็นแรงกระแทก เหมือนกันหมด
สิ่งที่ควรทำคือ แยกลูกบล็อกสองแบบจากตัวอักษรบนตัวลูก และข้อมูลบนกล่อง ไม่ใช่จากสี ใช้ก้านต่อ ข้อลด และข้ออ่อนที่เป็นแบบรับแรงกระแทกเหมือนกันทั้งชุด ต่อให้สั้น และน้อยชิ้นที่สุด เลือกลูกบล็อกลมผนังบางสำหรับล้อแม็กรูลึก ใช้ลูกหกเหลี่ยมที่พอดีเบอร์ ใส่หมุดกับแหวนยางของแท้เมื่อเครื่องต้องใช้ เราสามารถ ใช้ลูกบล็อกลมชุดเดียวกันนี้กับบล็อกไฟฟ้าด้วย และถอดสายลมหรือแบตเตอรี่ก่อนเปลี่ยนลูกบล็อกทุกครั้ง
ข้อที่สำคัญที่สุดคือ ไม่มีคำว่าขันแค่ไม่กี่ตัว ลูกบล็อกโครเมียมแตกโดยไม่เตือน และเศษของมันกระเด็นเข้าหาคนถือเครื่อง ส่วนลูกบล็อกลมที่ร้าว มุมมน หรือบานแล้ว ทิ้งได้โดยไม่ต้องเสียดาย
ถ้ากำลังจัดชุดเครื่องมือลมสำหรับงานช่างยนต์ ลองดูหมวดปั๊มลม บล็อกลม และอุปกรณ์ลม แล้วเลือกลูกบล็อก ให้ตรงกับขนาดแกนของเครื่อง