TH
English
Customers Also Purchased
กำลังลอกสีเก่าออกจากบานหน้าต่างไม้ที่บ้าน ถือ เครื่องเป่าลมร้อน จ่อไปได้สักพัก สีเริ่มพองดี แต่ขอบที่ติดกระจกมีเสียงดังแกร๊ก กระจกร้าวเป็นทางยาว หันไปดูในกล่องเครื่อง หัวเป่าที่แถมมาสี่ห้าชิ้นยังอยู่ในถุงพลาสติก ไม่เคยแกะออกมาใช้เลยสักครั้ง!
เรื่องนี้ อาจเกิดจากความเข้าใจผิด คล้าย ๆ กับ อุณหภูมิ บน เครื่องเป่าลมร้อน คือความร้อนที่ชิ้นงานได้รับ จริงหรือไม่? คือคิดว่าหัวเป่าเป็นของแถมให้ดูคุ้ม ใช้ปากเครื่องเปล่า ๆ ก็ร้อนเหมือนกัน หรือ “จะใส่ให้ยุ่งยากทำไม?” ความจริงคือ ร้อนเท่ากันจริง แต่ความร้อนไปตกคนละที่ เพราะปากเครื่องเปล่า พ่นลมร้อนเป็นลำกลม กระจายออกรอบด้าน ดังนั้นส่วนไหนที่เราไม่อยากให้ร้อน ก็โดนไปด้วย งานเสียส่วนใหญ่จึงไม่ได้มาจากร้อนเกิน แต่มาจากร้อนผิดจุด
เราจึงจะมา ไล่ดูหัวเป่าแต่ละแบบ ที่ใส่ ถอด เปลี่ยน กับเครื่องเป่าลมร้อน ว่าแต่ละหัวพาลมร้อนไปทางไหน เหมาะกับงานอะไร ไม่เหมาะกับงานไหน รวมถึงจุดที่ไม่ควรฝืนเป่า แม้จะมีหัวเป่าครบทุกแบบอยู่ในมือ
ทำไม เครื่องเป่าลมร้อน ต้องมีหัวเป่าหลายแบบ?
ภายในเครื่องเป่าลมร้อนมีแค่สองอย่างที่ทำงานร่วมกัน คือขดลวดความร้อนกับพัดลม พัดลมดูดอากาศจากท้ายเครื่อง ดันผ่านขดลวด แล้วพ่นออกทางปากกระบอก เทียบกับไดร์เป่าผม แล้วหลักการเดียวกัน แต่เครื่องเป่าลมร้อนร้อนกว่ากันหลายเท่า ร้อนพอจะทำให้สีพอง พลาสติกอ่อนตัว และกาวคลายได้ในไม่กี่วินาที
หน้าที่ของหัวเป่าลมร้อนคือบีบ แผ่ หรือเบนทิศทางลม เหมือนหัวฉีดสายยางที่น้ำก็มาจากก๊อกเดียวกัน ปรับได้ว่าจะพุ่งเป็นลำ หรือแผ่เป็นม่าน ความต่างคือ ถ้าฉีดน้ำผิดจุดเราแค่เปียก แต่ถ้าใช้เครื่องเป่าลมร้อนผิดจุด ของที่อยู่ข้าง ๆ ชิ้นงานอาจไหม้ ละลาย หรือร้าวไปแล้ว
หัวเป่า เป็นตัวกำหนดว่าความร้อนจาก เครื่องเป่าลมร้อน จะไปตกที่ไหน ก่อนหยิบหัวไหนมาใส่ จึงให้ถามตัวเองก่อนว่า งานนี้เราอยากให้ร้อนตรงไหน และส่วนไหน ที่ห้ามร้อน
ปากเปล่า เครื่องเป่าลมร้อน: งานที่ต้องร้อนทั้งชิ้น ไม่ใช่งาน ที่มีของบอบบางอยู่ใกล้
ลมจากปากเปล่า ของเครื่องเป่าลมร้อนออกมาเป็นลำกลม ตรงกลางร้อนสุด แล้วบานออกเมื่อห่างจากปากเครื่อง ลักษณะนี้เหมาะกับงานที่ทั้งชิ้นรับความร้อนได้เท่ากัน เช่น ไล่ความชื้นบนผิวไม้ก่อนทาสี อุ่นน็อตที่สนิมจับจนขันไม่ออก หรือเร่งให้กาว และสีโป๊วแห้งเร็วขึ้น
ปัญหาเกิดเมื่อเอาปากเปล่าไปทำงานที่มีของห้ามร้อนอยู่ใกล้ ลมที่บานออกอาจไปโดน ขอบยาง สายไฟ พลาสติก หรือกระจกที่อยู่ถัดไป โดยที่เรามองไม่เห็น เพราะลมจากเครื่องเป่าลมร้อนไม่มีสี และไม่มีเปลวไฟให้สังเกต อ่านเพิ่มได้ในบทความ เครื่องเป่าลมร้อน ใช้ง่าย แต่ต้องระวัง? แล้วต้องระวังอะไรบ้าง?
ให้ใช้ปากเปล่าได้เมื่อรอบชิ้นงานในระยะหนึ่งฝ่ามือไม่มีอะไรที่ละลาย หรือร้าวได้ ถ้ามี ให้เปลี่ยนไปใช้หัวที่คุมทิศทางลมแทน อย่าแก้ด้วยการเอามือหรือเศษกระดาษไปบัง
หัวลดขนาด ทำให้ เครื่องเป่าลมร้อน เจาะจงจุดเล็กได้ แต่ทำงานไหม้ง่ายที่สุด
หัวลดขนาด (Reduction Nozzle) คือหัวทรงกรวยที่บีบปากให้เล็กลง ลมปริมาณเท่าเดิม รวมไปตกในวงแคบ จุดนั้นจึงร้อนขึ้นเร็วมาก สำหรับงาน ที่ต้องการความร้อนเฉพาะจุด เช่น คลายกาวตรงมุมชิ้นงาน เป่าท่อหดสายไฟเส้นเดียวในมัดสาย ที่อยู่ติดกันหลายเส้น หรืออุ่นหัวสกรูที่ติดแน่น
ความร้อนที่เคยกระจายเป็นวงกว้าง ตอนนี้ไปกองอยู่ที่จุดเดียว ถ้าเรายังถือห่างเท่าเดิม และค้างนานเท่าเดิม เหมือนตอนใช้ปากเปล่า ผิวงานจะไหม้ก่อนที่เนื้อข้างในจะอุ่นทัน ทางแก้คือ ลดระดับความร้อนลงก่อนหนึ่งขั้น ถือให้ห่างกว่าที่เคย แล้วขยับมือตลอด อย่าหยุดนิ่งที่จุดเดียว
นอกจากนี้ เมื่อปากเล็กลงแล้วเรายังจ่อชิดผิวงาน ลมร้อนจะไม่มีทางออกและตีกลับเข้าหาตัวเครื่อง ขดลวดจะร้อนสะสมจนระบบตัดความร้อนทำงาน เครื่องดับกลางคัน เว้นระยะให้ลมมีทางไหลออกด้านข้างเสมอ
หัวปากแบนช่วยให้ เครื่องเป่าลมร้อน ลอกสี และลอกสติ๊กเกอร์เป็นแถบกว้างไม่ร้อนเป็นหย่อม
หัวปากแบน หรือที่ช่างบางคนเรียกว่าหัวหางปลา (Fishtail Nozzle) จะรีดลมจากลำกลมให้แผ่เป็นแนวยาวบาง ๆ เหมือนใบมีด ความร้อนตกลงบนผิวงาน เป็นแถบสม่ำเสมอ ไม่ร้อนจัดตรงกลางแล้วเย็นตรงขอบเหมือนปากเปล่า
งานที่ได้ประโยชน์จากส่วนนี้ชัดเจน คืองานลอกสีบนแผ่นไม้เรียบ ลอกสติ๊กเกอร์ หรือฟิล์มแผ่นใหญ่ และงานอุ่นแผ่นพลาสติก หรือแผ่นยางก่อนดัด เราเดินหัวเป่านำหน้าไปช้า ๆ แล้วใช้เกรียงขูดตามหลัง สีจะพองเป็นแนวต่อเนื่องตามจังหวะมือ
ข้อควรระวังคือ งานลอกสติ๊กเกอร์บนสีรถหรือผิวพลาสติก ให้เริ่มที่ระดับความร้อนต่ำก่อน จุดประสงค์คืออุ่นให้กาวอ่อนตัว ไม่ใช่เผาสติ๊กเกอร์ ถ้าแตะแล้วผิวร้อนจนมือทนไม่ได้ แปลว่าร้อนเกินไปมากแล้ว และสีข้างใต้รับความเสี่ยงไปด้วย
หัวสะท้อน ให้ เครื่องเป่าลมร้อน เป่าท่อหด และดัดท่อได้รอบตัว ไม่ต้องหมุนชิ้นงาน
หัวสะท้อน (Reflector Nozzle) มีปลายโค้งเป็นรูปช้อน เมื่อสอดชิ้นงานทรงกลมไว้ในส่วนโค้ง ลมร้อนจะวิ่งอ้อมไปด้านหลัง แล้วม้วนกลับมา ชิ้นงานจึงร้อนรอบตัวพร้อมกัน
งานคู่กันของหัวนี้คือเป่าท่อหดหุ้มรอยต่อสายไฟ ถ้าใช้ปากเปล่า ด้านที่หันเข้าหาเครื่องจะหดก่อน และไหม้ ในขณะที่ด้านหลังยังหลวมอยู่ หัวสะท้อนทำให้ท่อหดรัดเท่ากันทั้งวงในรอบเดียว เช่นเดียวกับ การอุ่นท่อพลาสติกก่อนดัดโค้ง ซึ่งต้องให้ท่ออ่อนตัวเท่ากันรอบด้าน ไม่งั้นท่อจะพับหักแทนที่จะโค้ง
หลักการใช้ เครื่องเป่าลมร้อน ในงานสายไฟคือ ตัดไฟวงจรนั้นก่อนทุกครั้ง การเป่าท่อหดบนสายที่มีไฟอยู่ไม่ได้อันตรายที่ตัวลมร้อน แต่อันตรายตรงที่ฉนวนเดิมอาจอ่อนตัวจนเปิดถึงทองแดงระหว่างที่มือเราอยู่ตรงนั้นพอดี
ส่วนงานอุ่นท่อพลาสติก ให้ทำในที่อากาศถ่ายเท และหยุดทันที ถ้าท่อเริ่มเปลี่ยนสีหรือมีควัน
หัวกันกระจก หัวที่ เครื่องเป่าลมร้อน ต้องใส่ทุกครั้ง เมื่อทำงานชิดกระจก
กระจกไม่ได้ร้าวเพราะโดนความร้อนสูงอย่างเดียว แต่ร้าวเพราะร้อนไม่เท่ากัน ขอบกระจกที่โดนลมขยายตัว ส่วนกลางบานยังเย็น และไม่ขยายตาม แรงดึงระหว่างสองส่วนนี้ คือสิ่งที่ทำให้กระจกแตก
หัวกันกระจก (Glass Protection Nozzle) มีแผ่นบังด้านหนึ่ง ทำหน้าที่เบนลมร้อนออกจากฝั่งกระจก ให้ไปตกบนกรอบไม้ฝั่งเดียว วิธีใช้ คือหันด้านแผ่นบังเข้าหากระจก แล้วเดินหัวเป่าขนานไปตามแนวกรอบ
หัวนี้ลดความเสี่ยง ไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงหมดไป กระจกที่มีรอยบิ่นหรือรอยร้าวเดิมอยู่แล้วยังแตกได้แม้ใส่หัวกันกระจก และถ้าเป็นบ้านเก่าที่ไม่รู้ว่าสีเดิมเป็นสีชนิดไหน สีรุ่นเก่าบางชนิดอาจมีสารตะกั่วผสม การใช้ความร้อนลอกจะปล่อยไอ และฝุ่นที่เป็นพิษออกมา งานแบบนี้ควรหยุดและให้ช่างทำสีที่มีอุปกรณ์ป้องกันเป็นคนประเมิน ไม่คุ้มที่จะเสี่ยงเองเพื่อประหยัดค่าแรง
งานที่ไม่ควรใช้ เครื่องเป่าลมร้อน แม้จะมีหัวเป่าครบทุกแบบ
หัวเป่าช่วยคุมทิศทาง แต่คุมไม่ได้ ว่าสิ่งที่อยู่หลังผิวงาน คืออะไร งานกลุ่มแรกที่ควรเลี่ยงคืองานใกล้ไอระเหยติดไฟ เช่น ห้องที่เพิ่งทาทินเนอร์ ข้างถังน้ำมัน หรือถังแก๊ส เครื่องเป่า หรือปืนเป่าลมร้อนไม่มีเปลวไฟก็จริง แต่ขดลวดข้างใน ร้อนพอจะจุดไอระเหยได้
ต่อมาคือการเป่าผนังหรือฝ้าที่ไม่รู้ว่าข้างหลังมีอะไร ลมร้อนลอดผ่านรอยต่อเข้าไปถึงฉนวน ฝุ่น หรือสายไฟด้านในได้ และอาจคุกรุ่นอยู่นานหลังจากเราเก็บของกลับไปแล้ว
กลุ่มสุดท้าย คือการละลายน้ำแข็งหรือคลายท่อที่มีแรงดันค้างอยู่ รวมถึง การเอามาเป่าตัว เป่าผม หรือเป่าสัตว์เลี้ยง ซึ่งไม่ควรทำไม่ว่าจะตั้งความร้อนต่ำแค่ไหน ถ้างานของเราเข้าข่ายกลุ่มเหล่านี้ ให้เปลี่ยนวิธี ไม่ใช่เปลี่ยนหัวเป่า
เปลี่ยนหัวเป่า เครื่องเป่าลมร้อน ให้ ไม่โดนลวก และไม่ทำให้หัวหลวม
หัวเป่าเป็นโลหะบาง ร้อนเร็ว และคายร้อนช้ากว่าที่ตาเห็น อุบัติเหตุที่เกิดบ่อยกับเครื่องเป่าลมร้อนจึงไม่ใช่ไฟไหม้ แต่เป็นนิ้วพอง จากการจับหัวเป่า ที่ดูเหมือนเย็นแล้ว
- ก่อนเปลี่ยน ปิดเครื่อง ถอดปลั๊ก หรือถอดแบตเตอรี่ วางเครื่องตั้งให้ปากชี้ขึ้นบนพื้น ที่ไม่ติดไฟ
- รอให้หัวเย็นจนจับได้ ถ้าเครื่องมีโหมดลมเย็น ให้เปิดเป่าไล่ความร้อนก่อนปิด ถ้ารีบจริง ๆ ให้ใช้คีมจับ ไม่ใช้ผ้า หรือถุงมือผ้าบาง
- สวมหัวใหม่ให้สุด กดจนแน่น ลองบิดเบา ๆ ว่าไม่คลอน หัวที่หลวมจะหลุดกระเด็นตอนร้อนจัดได้
- เปิดเครื่องที่ระดับต่ำสุดก่อน เป่าออกไปในที่ว่างสักครู่ แล้วค่อยเพิ่มระดับ เมื่อเริ่มงาน
ถ้าหัวเป่าบุบ ปากบิดเบี้ยว หรือสวม เครื่องเป่าลมร้อน แล้วไม่แน่นเหมือนเดิม ให้เลิกใช้หัวนั้น อย่าดัด กลับ หรือพันเทปช่วย หัวที่ปากเบี้ยวจะพาลมร้อนไปผิดทิศ ซึ่งขัดกับเหตุผลทั้งหมดที่เราใส่หัวเป่าตั้งแต่แรก
สรุป: เครื่องเป่าลมร้อน เลือกหัวเป่า จากการถามว่า “ความร้อนไปตกที่ไหน”
งานที่เสียจาก เครื่องเป่าลมร้อน ส่วนใหญ่ไม่ได้เสียเพราะเครื่องร้อนเกินไป แต่เสียเพราะความร้อนไปตกในที่ที่ไม่ควรตก กระจกร้าวตอนลอกสีกรอบหน้าต่าง ฉนวนสายไฟเส้นข้าง ๆ ละลายตอนเป่าท่อหด หรือสีรถด่างตอนลอกสติ๊กเกอร์ เป็นเรื่องของทิศทางลม
สิ่งที่ทำตามได้ทันทีคือ ใช้ปากเปล่าเฉพาะงาน ที่รอบข้างไม่ต้องกลัวร้อน ใช้หัวลดขนาด เมื่อต้องการความร้อนเฉพาะจุด โดยลดระดับลง และถือห่างขึ้น ใช้หัวปากแบนกับงานลอกสี และลอกสติ๊กเกอร์ที่เป็นพื้นกว้าง ใช้หัวสะท้อนกับท่อหด และท่อที่ต้องร้อนรอบตัว ใช้หัวกันกระจกทุกครั้ง ที่ทำงานชิดกระจก และเปลี่ยนหัวเฉพาะตอนที่ถอดปลั๊ก และหัวเย็นแล้ว
สำคัญที่สุดคือ หัวเป่าไม่ได้ทำให้งานเสี่ยงกลายเป็นงานปลอดภัย งานใกล้ไอระเหยติดไฟ ผนังที่ไม่รู้ว่ามีอะไรอยู่ข้างหลัง และสีเก่าที่อาจมีสารตะกั่ว เป็นงานที่ควรวางเครื่องเป่าลมร้อนลงแล้วเรียกช่างที่ทำงานนั้นโดยตรง และหัวเป่าที่บุบ หรือสวมไม่แน่น ทิ้งได้เลยโดยไม่ต้องเสียดาย
ถ้ากำลังมองหา เครื่องเป่าลมร้อน ตัวใหม่ หรือหัวเป่าเพิ่ม ลองเทียบว่าแต่ละชุดให้หัวเป่าแบบไหนมาบ้าง แล้วในกล่องเครื่องเดิม ถ้ามี มีหัวเป่าหัวไหน ที่ยังไม่เคยได้แกะออกมาใช้เลย