TH
English
Customers Also Purchased
ใครที่เคยยิงซิลิโคนอุดรอยต่อกระจก ขอบอ่างล้างหน้า หรือรอยต่อต่าง ๆ ภายในบ้าน น่าจะเคยเจอซิลิโคนที่พอบีบออกจากหลอดแล้วมีกลิ่นเปรี้ยวฉุนคล้ายน้ำส้มสายชู ยิ่งทำงานในพื้นที่ค่อนข้างปิด กลิ่นก็ยิ่งสังเกตได้ชัด แต่พอเปลี่ยนไปใช้อีกยี่ห้อหรืออีกรุ่นหนึ่ง กลับแทบไม่มีกลิ่นเปรี้ยวแบบเดียวกัน ทั้งที่หน้าตา เนื้อกาว และวิธีใช้งานดูคล้ายกันมาก
กลิ่นที่ต่างกันไม่ได้ใช้บอกว่าหลอดไหนใหม่กว่า แพงกว่า หรือคุณภาพดีกว่า เพราะต้นเหตุสำคัญมาจาก ระบบการบ่มของซิลิโคน (Curing System) ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับสิ่งที่เรามักเรียกกันว่า “ซิลิโคนกรด” และ “ซิลิโคนไม่เป็นกรด”
เรื่องนี้อาจดูเป็นรายละเอียดเล็ก ๆ แต่มีผลมากกว่าแค่กลิ่นตอนใช้งาน เพราะระบบการบ่มยังเกี่ยวข้องกับความเข้ากันได้ระหว่างซิลิโคนกับวัสดุบางประเภทด้วย ถ้ารู้ว่าซิลิโคนในมือเป็นแบบไหน เราก็จะเข้าใจมากขึ้นว่าทำไมบางหลอดเหมาะกับงานกระจก ขณะที่งานที่มีโลหะหรือวัสดุหลายชนิดควรตรวจสอบให้ละเอียดก่อนเลือกใช้
กลิ่นเหมือนน้ำส้มสายชูของซิลิโคนมาจากไหน?
ซิลิโคนยาแนวแบบหลอดที่ใช้กันทั่วไปจำนวนมากจะเริ่มบ่มเมื่อเนื้อซิลิโคนออกจากบรรจุภัณฑ์และสัมผัสกับความชื้นในอากาศ เนื้อที่ตอนแรกนิ่ม เหนียว และสามารถปาดแต่งได้ จะค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นวัสดุยืดหยุ่นคล้ายยางเมื่อกระบวนการบ่มดำเนินไป
สำหรับ ซิลิโคนระบบ Acetoxy Cure หรือที่มักเรียกกันง่าย ๆ ว่า “ซิลิโคนกรด” ระหว่างการบ่มจะเกิดกรดอะซิติก (Acetic Acid) เป็นผลพลอยได้ และกรดอะซิติกนี่เองที่ทำให้เรารับรู้กลิ่นเปรี้ยวคล้ายน้ำส้มสายชูได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะช่วงหลังจากเพิ่งยิงซิลิโคนใหม่ ๆ
เพราะฉะนั้น การเปิดหลอดแล้วได้กลิ่นเปรี้ยวไม่ได้หมายความว่าซิลิโคนเสียหรือเก็บไว้นานเกินไปเสมอ หากผลิตภัณฑ์นั้นเป็นระบบ Acetoxy กลิ่นลักษณะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ตามปกติระหว่างการบ่ม สิ่งที่ควรใช้ตรวจสอบประเภทของซิลิโคนจริง ๆ จึงเป็นฉลากหรือข้อมูลทางเทคนิคของผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่ตัดสินจากกลิ่นเพียงอย่างเดียว
ทำไมเพิ่งยิงใหม่ ๆ กลิ่นแรง แต่ทิ้งไว้แล้วค่อย ๆ จางลง?
หากสังเกตงานซิลิโคน Acetoxy หลังจากเพิ่งยิงเสร็จ มักเป็นช่วงที่กลิ่นเปรี้ยวสังเกตได้ง่าย เพราะกระบวนการบ่มกำลังเกิดขึ้น เมื่อเวลาผ่านไป การบ่มดำเนินต่อและสารที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการค่อย ๆ ระบายออก กลิ่นจึงลดลงตามลำดับ ไม่ได้คงความฉุนเท่ากับช่วงแรกตลอดไป
ระยะเวลาที่ซิลิโคนบ่มไม่ได้มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกผลิตภัณฑ์ เพราะขึ้นอยู่กับสูตร ความหนาของรอยต่อ อุณหภูมิ ความชื้น และเงื่อนไขอื่น ๆ ผู้ใช้จึงไม่ควรเห็นว่าผิวด้านนอกเริ่มแห้งแล้วตีความว่าซิลิโคนด้านในบ่มเสร็จทั้งหมด หากงานนั้นจำเป็นต้องรอให้บ่มก่อนใช้งาน ควรยึดระยะเวลาที่ผู้ผลิตระบุสำหรับผลิตภัณฑ์รุ่นนั้น
สำหรับการใช้งานจริง พื้นที่ทำงานก็ควรมีการระบายอากาศที่เหมาะสม และไม่จำเป็นต้องเอาหน้าเข้าไปใกล้เพื่อดมว่าซิลิโคนเป็นกรดหรือไม่ เพราะชื่อระบบการบ่มสามารถตรวจสอบจากฉลากหรือ Technical Data Sheet ได้ตรงกว่าและปลอดภัยกว่า
แล้วซิลิโคนไม่เป็นกรดต่างกันตรงไหน?
อีกระบบที่พบได้บ่อยคือ Neutral Cure หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า “ซิลิโคนไม่เป็นกรด” ซิลิโคนกลุ่มนี้ใช้ระบบการบ่มที่แตกต่างจาก Acetoxy จึงไม่ได้ปล่อยกรดอะซิติกออกมาในลักษณะเดียวกัน ผลิตภัณฑ์ Neutral Cure หลายรุ่นจึงระบุคุณสมบัติว่าเป็นชนิดกลิ่นต่ำ (Low Odor) และไม่กัดกร่อน (Non-corrosive)
แต่อย่าเพิ่งตีความคำว่า “ไม่เป็นกรด” ว่าเปิดหลอดมาแล้วจะไม่มีกลิ่นอะไรเลย สูตรของ Neutral Cure มีความแตกต่างกันได้ตามผลิตภัณฑ์และระบบเคมีที่ใช้ บางรุ่นจึงยังมีกลิ่นเฉพาะตัวระหว่างการบ่ม เพียงแต่ไม่ใช่กลิ่นกรดอะซิติกแบบที่เราคุ้นจากซิลิโคน Acetoxy
ด้วยเหตุนี้ ถ้ามีซิลิโคนสองหลอดวางอยู่ตรงหน้า วิธีแยกประเภทที่เหมาะสมไม่ใช่เปิดแล้วลองดม แต่ให้มองหาคำอย่าง Acetoxy, Acid Cure หรือ Neutral Cure บนฉลากและเอกสารผลิตภัณฑ์ จะได้รู้ชัดว่ากำลังใช้ซิลิโคนระบบใดอยู่
เรื่อง “กรด” สำคัญกว่ากลิ่น เพราะเกี่ยวข้องกับวัสดุที่นำไปใช้
ถ้าความแตกต่างระหว่าง Acetoxy กับ Neutral มีเพียงเรื่องกลิ่น การเลือกซิลิโคนก็คงไม่ซับซ้อนนัก แต่สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญมากกว่าคือผลของระบบการบ่มต่อพื้นผิวบางประเภท
คู่มือเกี่ยวกับซิลิโคนของ Dow ระบุว่า ซิลิโคนระบบ Acetoxy จะเกิดกรดอะซิติกเป็นผลพลอยได้ระหว่างการบ่ม และอาจทำให้โลหะบางชนิด เช่น ทองแดงและทองเหลือง เกิดการกัดกร่อนได้ งานที่มีโลหะเข้ามาเกี่ยวข้องจึงไม่ควรหยิบซิลิโคนหลอดใดก็ได้มาใช้เพียงเพราะเห็นคำว่า Silicone Sealant อยู่บนบรรจุภัณฑ์
ลองนึกถึงงานอุดรอยต่อรอบกรอบหน้าต่าง งานประกอบชิ้นส่วน หรือบริเวณที่มีทั้งกระจก โลหะ ปูน และวัสดุอื่นอยู่ใกล้กัน แม้ภายนอกจะดูเป็นงาน “ยิงซิลิโคนอุดช่อง” เหมือนกัน แต่พื้นผิวที่ซิลิโคนต้องสัมผัสและยึดเกาะอาจแตกต่างกันมาก การรู้ว่าวัสดุตรงนั้นคืออะไรจึงเป็นข้อมูลสำคัญก่อนเลือกชนิดของซิลิโคน
ซิลิโคนกรดไม่ได้แปลว่าไม่ดี
คำว่า “กรด” ฟังดูแล้วอาจทำให้รู้สึกว่าควรเลี่ยงไปเลือก Neutral Cure ไว้ก่อน แต่ความคิดแบบนี้ก็ไม่ถูกเสียทีเดียว เพราะ Acetoxy และ Neutral Cure ไม่ใช่การแบ่งเกรดว่าชนิดหนึ่งดี อีกชนิดหนึ่งไม่ดี แต่เป็นระบบการบ่มคนละแบบ ซึ่งมีคุณสมบัติและข้อจำกัดต่างกัน
ซิลิโคน Acetoxy มีผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาสำหรับงานกระจก เซรามิก และพื้นผิวบางประเภทโดยเฉพาะ จึงพบได้ในงานยาแนวกระจกและงานที่ใกล้เคียงกันอยู่มาก หากวัสดุและสภาพการใช้งานตรงตามที่ผู้ผลิตกำหนด การเป็นซิลิโคนกรดก็ไม่ได้ทำให้ผลิตภัณฑ์นั้นกลายเป็นตัวเลือกที่ด้อยกว่าโดยอัตโนมัติ
มองอีกแบบหนึ่ง คำถามที่ช่วยให้เลือกง่ายกว่าคือ “เรากำลังจะยิงซิลิโคนลงบนอะไร?” มากกว่าเริ่มต้นด้วยคำถามว่า “กรดหรือไม่เป็นกรด อันไหนดีกว่ากัน?” เพราะเมื่อรู้วัสดุและลักษณะงานแล้ว เราจึงค่อยย้อนกลับมาดูว่าซิลิโคนระบบไหนและผลิตภัณฑ์รุ่นใดรองรับงานนั้น
แล้วทำไมงานที่มีโลหะจึงมักต้องสนใจ Neutral Cure?
เนื่องจาก Neutral Cure ไม่ได้ปล่อยกรดอะซิติกแบบ Acetoxy ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มนี้หลายรุ่นจึงได้รับการออกแบบมาให้ใช้งานกับโลหะและวัสดุก่อสร้างหลายประเภท ตัวอย่างเช่น ซิลิโคน Neutral Cure บางรุ่นของ Sika ระบุว่าสามารถใช้กับพื้นผิวอย่างกระจก โลหะ พื้นผิวทาสี อะลูมิเนียม ไม้ กระเบื้องเซรามิก PVC และคอนกรีต พร้อมระบุคุณสมบัติ Low Odor และ Non-corrosive ตรงนี้เองที่ทำให้คำว่า Neutral Cure มีความหมายมากกว่าแค่ “ซิลิโคนที่กลิ่นไม่ฉุน” เพราะระบบการบ่มสามารถเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเหมาะสมต่อพื้นผิวและลักษณะงาน
ถึงอย่างนั้นก็ไม่ควรจำต่อว่า Neutral Cure ใช้ได้กับทุกอย่าง เพราะผลิตภัณฑ์แต่ละสูตรยังมีข้อจำกัดของตัวเอง โดยเฉพาะวัสดุเฉพาะบางประเภท เช่น หินธรรมชาติ พลาสติกบางชนิด หรือพื้นผิวที่ผ่านการเคลือบ หากไม่แน่ใจ การตรวจสอบรายการวัสดุที่รองรับและข้อจำกัดจากผู้ผลิตก่อนใช้ยังเป็นทางเลือกที่รอบคอบกว่า
สีใส สีขาว หรือสีดำ ไม่ได้ใช้แบ่งว่าซิลิโคนเป็นกรดหรือไม่เป็นกรด
เวลาเลือกซื้อซิลิโคน เรามักเห็นทั้งสีใส สีขาว สีดำ สีเทา และสีอื่น ๆ จนอาจเผลอเชื่อมโยงว่าสีของเนื้อกาวน่าจะบอกประเภทของซิลิโคนได้ แต่จริง ๆ แล้ว สีไม่ได้เป็นตัวกำหนดระบบการบ่ม
ซิลิโคน Acetoxy และ Neutral Cure ต่างก็สามารถผลิตออกมาได้หลายสีตามสูตรและลักษณะงาน ซิลิโคนใสจึงไม่จำเป็นต้องเป็นซิลิโคนกรด เช่นเดียวกับซิลิโคนสีขาวหรือสีดำที่ไม่ได้หมายความว่าเป็น Neutral Cure
สีควรเลือกให้เหมาะกับความสวยงามและลักษณะของงาน ส่วนเรื่องระบบการบ่มให้ดูจากข้อมูลของผลิตภัณฑ์แยกกัน การแยกสองเรื่องนี้ออกจากกันจะช่วยลดโอกาสเลือกผิดเพียงเพราะคุ้นเคยกับรูปลักษณ์ของซิลิโคนบางแบบ
เห็นคำว่า “อเนกประสงค์” ก็ยังต้องดูต่อว่าใช้กับอะไรได้บ้าง
คำว่า Multipurpose หรือ “อเนกประสงค์” เป็นอีกจุดที่ทำให้หลายคนรู้สึกว่าซิลิโคนหลอดนั้นน่าจะหยิบไปใช้ตรงไหนก็ได้ แต่ในทางปฏิบัติ คำว่าอเนกประสงค์ยังอยู่ภายใต้ขอบเขตการใช้งานของแต่ละผลิตภัณฑ์
บางรุ่นอาจรองรับกระจก อะลูมิเนียม กระเบื้อง และวัสดุก่อสร้างหลายชนิด แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับหินธรรมชาติ พลาสติกทุกชนิด งานโครงสร้าง พื้นที่สัมผัสอาหาร หรืองานที่มีข้อกำหนดเฉพาะทั้งหมดด้วย
แทนที่จะอ่านเฉพาะชื่อใหญ่ ๆ ด้านหน้าหลอด ลองพลิกดูรายละเอียดด้านหลังอีกสักนิดว่าเขาระบุวัสดุอะไรไว้บ้าง และมีข้อความห้ามใช้กับพื้นผิวประเภทใดหรือไม่ เพียงเท่านี้ก็ได้ข้อมูลสำหรับเลือกมากกว่าการดูแค่คำว่า “อเนกประสงค์” แล้ว
ถ้ามีซิลิโคนสองหลอดอยู่ตรงหน้า ควรดูอะไรบ้าง?
สมมุติว่ากำลังเลือกซิลิโคนอยู่สองหลอด หลอดแรกเขียนว่า Acetoxy ส่วนอีกหลอดเขียนว่า Neutral Cure ยังไม่จำเป็นต้องรีบหยิบ Neutral เพียงเพราะคำว่า “ไม่เป็นกรด” ฟังดูดีกว่า ลองเริ่มจากดูงานของตัวเองก่อนว่า จะยิงลงบนวัสดุอะไร อยู่ภายในหรือภายนอก และบริเวณนั้นต้องเจอกับสภาพแบบไหน
ถ้าเป็นงานกระจกหรือเซรามิก ผลิตภัณฑ์ Acetoxy ที่ผู้ผลิตระบุว่ารองรับวัสดุนั้นอาจตอบโจทย์อยู่แล้ว แต่ถ้าเป็นงานที่มีโลหะหรือวัสดุหลายชนิดประกอบกัน การมองหา Neutral Cure ที่ระบุว่าสามารถใช้กับพื้นผิวเหล่านั้นได้ก็เป็นอีกทางเลือกที่ควรพิจารณา
จากนั้นจึงดูรายละเอียดอื่นต่อ เช่น ใช้ภายนอกได้หรือไม่ ทนสภาพอากาศและรังสี UV หรือไม่ รองรับการเคลื่อนตัวของรอยต่อเท่าใดตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ มีข้อจำกัดกับพื้นผิวชนิดใด รวมถึงต้องเตรียมพื้นผิวอย่างไร ถ้าเป็นงานเฉพาะทางหรือไม่แน่ใจเรื่องวัสดุ การเปิด Technical Data Sheet ของรุ่นนั้นดูสักครั้งจะช่วยได้มาก เพราะสุดท้ายแล้ว คำว่า Acetoxy หรือ Neutral Cure เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเลือกซิลิโคน ไม่ใช่คำตอบทั้งหมด
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ซิลิโคนชนิดกรด vs ซิลิโคนชนิดไร้กรด ต่างกันยังไง? แบบไหนเหมาะกับงานของคุณที่สุด?
- ซิลิโคน แต่ละสีใช้ต่างกันยังไง? (ขาว/ใส/ดำ/เทา) เลือกผิด งานพังแบบไม่รู้ตัว
กลิ่นน้ำส้มสายชูเป็นเบาะแส แต่ฉลากต่างหากที่ให้คำตอบ
ครั้งต่อไปที่เปิดซิลิโคนแล้วเจอกลิ่นเปรี้ยวคล้ายน้ำส้มสายชู ก็ไม่จำเป็นต้องรีบคิดว่าหลอดนั้นเสีย เพราะหากเป็นซิลิโคนระบบ Acetoxy กลิ่นดังกล่าวมีที่มาจากกรดอะซิติกที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการบ่ม และมักสังเกตได้ชัดในช่วงที่เพิ่งใช้งานใหม่ ๆ
ส่วน Neutral Cure ใช้ระบบการบ่มที่ต่างออกไป จึงไม่ได้ปล่อยกรดอะซิติกในลักษณะเดียวกัน และผลิตภัณฑ์หลายรุ่นถูกออกแบบให้มีกลิ่นต่ำและไม่กัดกร่อน ซึ่งทำให้เหมาะกับงานบางประเภทที่แตกต่างจาก Acetoxy
กลิ่นจึงเป็นเพียงสิ่งที่ช่วยให้เราสังเกตเห็นความแตกต่างของซิลิโคนสองระบบได้ง่ายขึ้น แต่เวลาจะเลือกใช้จริง อย่าหยุดอยู่แค่คำว่า “กรด” หรือ “ไม่เป็นกรด” ให้ดูต่อว่าวัสดุที่จะยิงคืออะไร ผลิตภัณฑ์รองรับงานนั้นหรือไม่ และมีข้อจำกัดอะไรที่ผู้ผลิตระบุไว้ เพราะซิลิโคนที่เหมาะกับงานที่สุด ไม่จำเป็นต้องเป็นหลอดที่แพงกว่า กลิ่นน้อยกว่า หรือมีคำว่า Neutral อยู่บนฉลาก แต่ต้องเป็นซิลิโคนที่คุณสมบัติตรงกับพื้นผิวและสภาพการใช้งานจริง