TH
English
Customers Also Purchased
บน ถ่านไฟฉาย หนึ่งก้อนมักมีทั้งตัวอักษร ตัวเลข และสัญลักษณ์พิมพ์อยู่หลายตำแหน่ง เช่น AA, AAA, LR6, HR03, CR2032, 1.5V หรือ 3V ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้มีไว้ให้ดูซับซ้อน แต่ใช้บอกว่าถ่านก้อนนั้นมีขนาด รูปทรง ระบบเคมี และแรงดันแบบใด ตัวอย่างเช่น ถ่านก้อนหนึ่งอาจเขียนว่า AA, LR6, 1.5V, Alkaline คำแต่ละชุดกำลังบอกคนละเรื่อง AA คือชื่อขนาด LR6 คือรหัสที่ใช้จำแนกชนิดถ่าน 1.5V คือแรงดันไฟฟ้าระบุ ส่วน Alkaline บอกว่าเป็นถ่านอัลคาไลน์ การอ่านข้อมูลบนถ่านให้เป็นจึงช่วยลดโอกาสซื้อผิด โดยเฉพาะถ่านที่มีรูปร่างใกล้เคียงกัน แต่ใช้ระบบเคมีหรือแรงดันไม่เหมือนกัน
AA, AAA, C และ D คือชื่อขนาดของถ่าน
ชื่ออย่าง AA และ AAA เป็นรหัสขนาดที่ผู้ใช้คุ้นเคยกันมากที่สุด ใช้บอกลักษณะทางกายภาพของถ่าน เช่น ความยาวและเส้นผ่านศูนย์กลาง เพื่อให้ใส่ลงในช่องใส่ถ่านได้พอดี
ขนาดที่พบได้ทั่วไปมีดังนี้
- AAAA เป็นถ่านทรงกระบอกขนาดเล็ก ใช้กับอุปกรณ์บางชนิด เช่น ปากกาดิจิทัลหรือเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็ก
- AAA มักใช้กับรีโมต เมาส์ไร้สาย ไฟฉายขนาดเล็ก และอุปกรณ์พกพา
- AA เป็นขนาดที่พบได้บ่อย ใช้กับของเล่น นาฬิกา วิทยุ ไฟฉาย และอุปกรณ์ภายในบ้าน
- C มีขนาดใหญ่กว่า AA เหมาะกับอุปกรณ์ที่ต้องการพลังงานต่อเนื่องมากขึ้น
- D เป็นถ่านทรงกระบอกขนาดใหญ่ มักพบในไฟฉายขนาดใหญ่หรือวิทยุบางประเภท
ส่วนถ่านทรงสี่เหลี่ยมที่เรียกกันทั่วไปว่า ถ่าน 9 โวลต์ ไม่ใช่ชื่อขนาดแบบเดียวกับ AA หรือ AAA แต่เป็นชื่อเรียกตามแรงดันและรูปทรงที่คุ้นเคย ถ้าเป็นแบบอัลคาไลน์อาจพบรหัส 6LR61 ส่วนแบบซิงก์–คาร์บอนอาจใช้รหัส 6F22 สิ่งสำคัญคือชื่อขนาดไม่ได้บอกระบบเคมีภายใน ถ่าน AA จึงอาจเป็นได้ทั้งถ่านอัลคาไลน์ ถ่านซิงก์–คาร์บอน ถ่านลิเธียม หรือถ่านชาร์จได้
รหัส R6, LR6 และ HR6 ต่างกันอย่างไร
ถ่านที่มีขนาดเท่ากันอาจใช้รหัสต่างกันตามระบบเคมี ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือถ่านขนาด AA
| รหัส | ขนาดที่ใช้เรียกทั่วไป | ระบบเคมี | แรงดันระบุที่พบบ่อย |
| R6 | AA | ซิงก์–คาร์บอน | 1.5V |
| LR6 | AA | อัลคาไลน์ | 1.5V |
| HR6 | AA | นิกเกิลเมทัลไฮไดรด์แบบชาร์จได้ | 1.2V |
| FR6 | AA | ลิเธียมไอรอนไดซัลไฟด์ชนิดใช้ครั้งเดียว | 1.5V |
ในรหัส LR6 ตัวอักษร L ใช้ระบุระบบเคมีอัลคาไลน์ ส่วน R ใช้บอกว่าเป็นเซลล์ทรงกลมหรือทรงกระบอก และเลข 6 เป็นรหัสขนาด ไม่ได้หมายถึงแรงดัน 6 โวลต์
ส่วน R6 ใช้กับถ่านซิงก์–คาร์บอนขนาด AA โดยบางรุ่นอาจมีตัวอักษรต่อท้ายเพิ่มเติม เช่น R6P หรือ R6S เพื่อแยกประเภทหรือระดับสมรรถนะ
รหัส HR6 ใช้กับถ่านชาร์จนิกเกิลเมทัลไฮไดรด์ หรือ NiMH ขนาด AA ซึ่งโดยทั่วไปจะระบุแรงดัน 1.2V
หลักเดียวกันนี้พบในถ่านขนาด AAA เช่นกัน
- R03 คือถ่านซิงก์–คาร์บอนขนาด AAA
- LR03 คือถ่านอัลคาไลน์ขนาด AAA
- HR03 คือถ่าน NiMH แบบชาร์จได้ขนาด AAA
แม้ LR6 และ HR6 จะใส่ในช่องเดียวกันได้ แต่แรงดันระบุไม่เท่ากัน อุปกรณ์จำนวนมากรองรับได้ทั้งสองแบบ แต่ไม่ควรเหมารวมว่าใช้แทนกันได้ทุกกรณี ควรตรวจคู่มืออุปกรณ์ก่อนเลือกใช้
ตัวเลขท้าย LR6 และ LR03 ไม่ใช่ขนาดเป็นมิลลิเมตร
เลข 6 ใน LR6 หรือเลข 03 ใน LR03 เป็นหมายเลขอ้างอิงในระบบกำหนดชื่อ ไม่ควรตีความตรง ๆ ว่าถ่านมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 6 หรือ 3 มิลลิเมตร รหัสเหล่านี้ต้องอ่านรวมทั้งชุด เช่น LR6 หมายถึงถ่านอัลคาไลน์ทรงกระบอกขนาด AA ส่วน LR03 หมายถึงถ่านอัลคาไลน์ทรงกระบอกขนาด AAA เวลาซื้อถ่านจึงควรดูรหัสเต็ม ไม่ควรดูเฉพาะตัวเลขท้ายรหัส
รหัส CR2032 อ่านอย่างไร
ถ่านกระดุมลิเธียมมักใช้รหัสที่บอกข้อมูลได้ละเอียดขึ้น ตัวอย่างที่พบได้บ่อยคือ CR2032
รหัสนี้แยกความหมายได้ดังนี้
- C ใช้บอกระบบเคมีของเซลล์ลิเธียมแมงกานีสไดออกไซด์
- R หมายถึงเซลล์รูปทรงกลม
- 20 หมายถึงเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20 มิลลิเมตร
- 32 หมายถึงความหนาประมาณ 3.2 มิลลิเมตร
ถ่าน CR2032, CR2025 และ CR2016 จึงมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20 มิลลิเมตรเหมือนกัน แต่ความหนาต่างกัน
- CR2032 หนาประมาณ 3.2 มิลลิเมตร
- CR2025 หนาประมาณ 2.5 มิลลิเมตร
- CR2016 หนาประมาณ 1.6 มิลลิเมตร
แม้ถ่านทั้งสามแบบจะมีแรงดันระบุ 3V เท่ากัน แต่ไม่ควรใช้แทนกันโดยดูจากแรงดันเพียงอย่างเดียว เพราะความหนา ความจุ และการสัมผัสกับขั้วภายในอุปกรณ์ไม่เหมือนกัน ถ้าใช้ถ่านที่บางเกินไป หน้าสัมผัสอาจแตะไม่แน่น อุปกรณ์อาจติด ๆ ดับ ๆ ส่วนถ่านที่หนาเกินไปอาจทำให้ช่องใส่ถ่านหรือฝาปิดเสียหายได้
1.5V, 1.2V และ 3V หมายถึงอะไร
ตัวอักษร V ย่อมาจากโวลต์ ใช้บอกแรงดันไฟฟ้าระบุของถ่าน
ค่าที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ถ่านซิงก์–คาร์บอน AA และ AAA มักระบุ 1.5V
- ถ่านอัลคาไลน์ AA และ AAA มักระบุ 1.5V
- ถ่านชาร์จ NiMH AA และ AAA มักระบุ 1.2V
- ถ่านกระดุมลิเธียม CR2032 มักระบุ 3V
- ถ่านทรงสี่เหลี่ยมทั่วไปอาจระบุ 9V
แรงดันที่พิมพ์บนก้อนเป็นแรงดันระบุของผลิตภัณฑ์ ไม่ได้หมายความว่าถ่านจะรักษาแรงดันคงที่เท่าตัวเลขนี้ตลอดอายุการใช้งาน เพราะแรงดันจริงจะเปลี่ยนไปตามระดับพลังงาน กระแสที่อุปกรณ์ดึง อุณหภูมิ และระบบเคมีของถ่าน เวลาเปลี่ยนถ่านจึงควรตรวจแรงดันให้ตรงกับที่อุปกรณ์กำหนด ไม่ควรเลือกจากขนาดเพียงอย่างเดียว
mAh บอกความจุของถ่าน
บนถ่านชาร์จมักพบตัวเลขอย่าง 800 mAh, 2,000 mAh หรือ 2,500 mAh โดย mAh ย่อมาจากมิลลิแอมแปร์-ชั่วโมง ใช้บอกความจุทางไฟฟ้าภายใต้เงื่อนไขการทดสอบที่กำหนด
ถ้าเป็นถ่านชนิดเดียวกัน ขนาดเดียวกัน และทดสอบภายใต้เงื่อนไขใกล้เคียงกัน ถ่านที่มีค่า mAh สูงกว่ามักให้พลังงานต่อรอบมากกว่า อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าจะใช้งานได้นานขึ้นตามสัดส่วนเดียวกันทุกครั้ง เพราะยังขึ้นอยู่กับลักษณะของอุปกรณ์ อุณหภูมิ อายุถ่าน และกระแสที่ดึงไปใช้ ค่า mAh จึงเหมาะสำหรับใช้เปรียบเทียบถ่านที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันมากกว่านำไปเทียบข้ามระบบเคมี
เครื่องหมายบวกและลบบอกทิศทางการใส่ถ่าน
เครื่องหมาย + และ − ใช้บอกขั้วไฟฟ้าของถ่าน ต้องใส่ให้ตรงกับสัญลักษณ์ในช่องใส่ถ่าน
ถ่านทรงกระบอกส่วนใหญ่จะมีขั้วบวกอยู่ด้านที่มีปุ่มนูน และขั้วลบอยู่ด้านแบน แต่ควรดูเครื่องหมายบนก้อนประกอบด้วย โดยเฉพาะถ่านรูปทรงพิเศษหรือถ่านกระดุม
การใส่ถ่านกลับขั้วอาจทำให้อุปกรณ์ไม่ทำงาน และถ้าเป็นอุปกรณ์ที่ใช้ถ่านหลายก้อน อาจทำให้ถ่านบางก้อนร้อน รั่ว หรือเสื่อมเร็วกว่าปกติได้
Alkaline, Lithium และ Rechargeable บอกอะไร
คำที่พิมพ์อยู่บนฉลากยังช่วยบอกประเภทของถ่านได้โดยตรง
Alkaline หมายถึงถ่านอัลคาไลน์ชนิดใช้ครั้งเดียว พบได้บ่อยในขนาด AA, AAA, C, D และถ่านทรงสี่เหลี่ยม 9 โวลต์ ถ่านประเภทนี้ไม่ควรนำไปชาร์จ เว้นแต่ผู้ผลิตระบุไว้อย่างชัดเจนว่าออกแบบให้ชาร์จได้
Zinc Carbon หรือ Zinc Chloride หมายถึงถ่านซิงก์–คาร์บอนหรือซิงก์คลอไรด์ชนิดใช้ครั้งเดียว เหมาะกับอุปกรณ์ที่ใช้กระแสไม่สูงมาก เช่น รีโมตหรือนาฬิกาบางประเภท
Lithium คำว่า Lithium บอกว่าถ่านใช้ระบบเคมีที่มีลิเธียม แต่ยังต้องดูรหัสเต็มและแรงดันประกอบ เพราะถ่านลิเธียมมีหลายชนิด ตัวอย่างเช่น CR2032 เป็นถ่านกระดุมลิเธียม 3V ส่วนถ่านลิเธียมขนาด AA บางประเภทอาจระบุแรงดัน 1.5V
Rechargeable หรือ NiMH
หมายถึงถ่านที่ออกแบบให้ชาร์จซ้ำได้ ถ้าเป็นขนาด AA หรือ AAA แบบ NiMH มักพบรหัส HR6 หรือ HR03 และระบุแรงดัน 1.2V ควรใช้เครื่องชาร์จที่รองรับทั้งระบบเคมีและขนาดของถ่าน ไม่ควรนำถ่านใช้ครั้งเดียวไปใส่เครื่องชาร์จ
วันที่บนถ่านหมายถึงวันหมดอายุหรือไม่
ถ่านใช้ครั้งเดียวหลายรุ่นจะมีข้อความอย่าง Best Before หรือ Use Before พร้อมวันที่กำกับ ข้อมูลนี้ใช้บอกช่วงเวลาที่ผู้ผลิตรับรองการเก็บรักษาภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด เมื่อเลยวันที่ดังกล่าว ไม่ได้หมายความว่าถ่านจะไม่มีไฟทันที แต่ประสิทธิภาพและความสามารถในการเก็บพลังงานอาจไม่อยู่ในช่วงที่ผู้ผลิตรับรองแล้ว ตัวเลขบางชุดอาจเป็นรหัสล็อต วันผลิต หรือรหัสโรงงาน ซึ่งแต่ละยี่ห้อใช้ระบบไม่เหมือนกัน หากไม่มีคำกำกับ ไม่ควรตีความจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว
เวลาเปลี่ยนถ่านควรดูอะไรบ้าง
วิธีที่ง่ายที่สุดคือถอดถ่านก้อนเดิมออกมาอ่านข้อมูล แล้วเปรียบเทียบกับก้อนใหม่อย่างน้อย 4 จุด
- ขนาด เช่น AA, AAA หรือ CR2032
- รหัส เช่น LR6, HR6 หรือ CR2032
- แรงดัน เช่น 1.2V, 1.5V หรือ 3V
- เป็นถ่านใช้ครั้งเดียวหรือถ่านชาร์จได้
ถ้ารหัสไม่เหมือนกัน แต่ผู้ขายระบุว่าใช้แทนกันได้ ควรตรวจคู่มืออุปกรณ์หรือตารางเทียบรหัสจากผู้ผลิตอีกครั้ง เพราะถ่านบางรุ่นอาจมีขนาดและแรงดันใกล้เคียงกัน แต่ใช้ระบบเคมีต่างกันและไม่เหมาะกับอุปกรณ์ทุกประเภท
ตัวอักษรและตัวเลขบนถ่านจึงไม่ได้เป็นเพียงรหัสสินค้า แต่เป็นข้อมูลที่ช่วยบอกว่าถ่านก้อนนั้นมีขนาด ระบบเคมี และแรงดันแบบใด ก่อนซื้อก้อนใหม่ควรเทียบข้อมูลกับถ่านเดิมหรือคู่มืออุปกรณ์ให้ครบ จะช่วยลดปัญหาซื้อผิดขนาด ใช้แรงดันไม่ตรง หรือเลือกถ่านผิดประเภทได้มาก