TH
English
Customers Also Purchased
เครื่องเป่าลม อาจดูเหมือนเป็นเครื่องมือไฟฟ้า ที่ออกแบบมาให้เจอกับฝุ่นอยู่แล้ว เพราะหน้าที่หลักของมัน คือการเป่าฝุ่น เศษผง เป่าใบไม้ ขี้เลื่อย หรือเป่าทำความสะอาดพื้นที่ทำงาน ครับ แต่พอใช้งานไปสักระยะ ไม่แปลกเลยที่จะเริ่มเจออาการ เช่น
- เครื่องดังขึ้น
- ลมเบาลง
- มีกลิ่นไหม้
- เครื่องร้อนเร็ว
หรือบางครั้งเปิด แล้วเครื่องหมุนไม่เหมือนเดิม คำถามคือ จริง ๆ แล้ว เครื่องเป่าลมแพ้ฝุ่นหรือไม่ ทั้งที่มัน ก็ใช้กับงานฝุ่นแทบทุกวัน?
คำตอบคือ เครื่องเป่าลมไม่ได้ “แพ้ฝุ่น” แบบใช้งานกับฝุ่นไม่ได้เลย แต่ ฝุ่นสามารถเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เครื่องสึกหรอเร็วขึ้นได้ โดยเฉพาะฝุ่นละเอียดที่ฟุ้งลอยในอากาศ และถูกดูดเข้าไปพร้อมกับลมที่ไหลผ่านตัวเครื่อง
- ทำไม เครื่องเป่าลม ถึงไม่เหมาะกับฝุ่นละเอียด? ทำยังไง ถ้าต้องใช้จริง?
เครื่องเป่าลม ยังมีมอเตอร์ ใบพัด ช่องระบายอากาศ ลูกปืน สวิตช์ สายไฟ และชิ้นส่วนไฟฟ้าหลายส่วนที่ต้องทำงานร่วมกัน เมื่อฝุ่นเข้าไปสะสมในจุดเหล่านี้มากขึ้นเรื่อย ๆ ก็อาจทำให้ การระบายความร้อนแย่ลง มอเตอร์ร้อนขึ้น แรงลมตก และอายุการใช้งานของเครื่องสั้นลง อย่างชัดเจน
แยกให้ออก: ฝุ่นปกติ กับ “ฝุ่นสะสม” ใน เครื่องเป่าลม
สิ่งที่ต้องแยกให้ออกก่อน คือ ฝุ่นที่เกิดขึ้นระหว่างใช้งานปกติ กับฝุ่นที่สะสมอยู่ภายในเครื่องเป็นเวลานานนั้นไม่เหมือนกันครับ การใช้เครื่องเป่าลมเป่าฝุ่นบนโต๊ะช่าง เป่าเศษไม้หลังใช้เลื่อย เป่าผงปูนเล็กน้อย หรือเป่าฝุ่นตามซอกมุม ถือเป็นงานที่เครื่องเป่าลมทั่วไปสามารถทำได้
ปัญหาจะเริ่มเกิดเมื่อฝุ่นไม่ได้เป่าออกไปอย่างเดียว แต่บางส่วนย้อนกลับเข้ามาทางช่องดูดอากาศหรือช่องระบายอากาศของตัวเครื่อง โดยเฉพาะเวลาผู้ใช้ยืนอยู่ในพื้นที่ปิด ฝุ่นฟุ้งวนอยู่รอบตัว หรือใช้เครื่องเป่าลมจ่อใกล้กองฝุ่นมากเกินไปจนฝุ่นจำนวนมากกระจายกลับเข้าหาตัวเครื่อง
เครื่องเป่าลม ทำงานด้วยหลักการง่าย ๆ คือ มอเตอร์หมุนใบพัดด้วยความเร็วสูง เพื่อสร้างแรงลมและผลักอากาศออกไปทางหัวเป่า เมื่ออากาศถูกดึงเข้าและดันออก ฝุ่นละเอียดที่ลอยอยู่รอบ ๆ เครื่องก็มีโอกาสถูกพาเข้าไปด้วย
- ฝุ่นหยาบ หรือเศษผงขนาดใหญ่ ส่วนมากจะไม่เข้าไปลึก
- ฝุ่นละเอียด เช่น ฝุ่นไม้ ฝุ่นปูน ฝุ่นผงสี ฝุ่นโลหะ หรือฝุ่นจากงานขัดกระดาษทราย สามารถแทรกเข้าไปตามช่องเล็ก ๆ ได้ง่ายกว่า
- เมื่อสะสมเป็นชั้นบาง ๆ บนผิวชิ้นส่วนภายใน ก็จะทำให้ความร้อนระบายออกยากขึ้น และเมื่อเครื่องต้องทำงานในสภาพร้อนนาน ๆ ความเสี่ยงต่อมอเตอร์ไหม้ หรือชิ้นส่วนเสียหายก็เพิ่มขึ้นตาม
เกิดอะไรขึ้นในมอเตอร์ของ เครื่องเป่าลม ตอนใช้งาน?
ถ้าถามว่า ทำไมเครื่องเป่าลมที่ใช้ในงานไม้ งานปูน งานขัดสี หรืองานโรงงาน มักเสื่อมเร็วกว่าเครื่องที่ใช้เป่าฝุ่นทั่วไปตามบ้าน แม้จะเป็นเครื่องรุ่นเดียวกัน ก็เพราะสภาพแวดล้อมมีผลต่ออายุการใช้งานโดยตรง เครื่องที่ใช้ในพื้นที่ฝุ่นหนา ฝุ่นละเอียด และใช้งานต่อเนื่องนาน ต้องมีการดูแล มากกว่าเครื่องที่ใช้เป่าใบไม้ หรือเป่าฝุ่นเบา ๆ เป็นครั้งคราว
มอเตอร์ต้องหมุนเร็ว และสร้างความร้อน ตลอดเวลา
เครื่องเป่าลมจึงมีช่องระบายอากาศ และการไหลเวียนของลมเพื่อช่วยลดอุณหภูมิของมอเตอร์ หากช่องลมสะอาด อากาศไหลผ่านได้ดี เครื่องก็จะทำงานได้ตามปกติ
แต่ถ้าฝุ่นเข้าไปอุดตามช่องลม หรือเคลือบอยู่บนขดลวดมอเตอร์ ความร้อนจะสะสมมากขึ้น เหมือนกับการเอาผ้าบาง ๆ ไปคลุมชิ้นส่วน ที่กำลังร้อนอยู่ แม้ฝุ่นจะดูเบา และบาง ถ้าสะสมหลายครั้ง ก็กลายเป็นฉนวน ที่ขวางการระบายความร้อน และนั่นคือจุดเริ่มต้นของอาการเครื่องอ่อนแรง กลิ่นไหม้ หรือใช้ไม่นาน แล้วตัด
ฝุ่นทำให้แปรงถ่าน สปริง และคอมมิวเตเตอร์สึกเร็วขึ้น
เครื่องเป่าลมหลายรุ่น โดยเฉพาะรุ่นมอเตอร์แปรงถ่าน จะมีชิ้นส่วนสำคัญคือ “แปรงถ่าน” (Carbon Brush) ซึ่งมีหน้าที่สัมผัสกับคอมมิวเตเตอร์ ส่งกระแสไฟฟ้าให้มอเตอร์หมุน ถ่านจะเสียดสีกับชิ้นส่วนหมุนตลอด เวลาที่เครื่องทำงาน จึงมีการสึกหรอตามปกติอยู่แล้ว แต่ถ้าฝุ่นละเอียดเข้าไปปะปนปัญหาจะหนักขึ้น เพราะฝุ่นบางชนิดมีลักษณะคล้ายผงขัด
อาการที่สังเกตได้อาจเริ่มจากเครื่องมีเสียงผิดปกติ มีกลิ่นไหม้อ่อน ๆ มีประกายไฟมากกว่าปกติบริเวณช่องระบายอากาศ หรือแรงลมตกทั้งที่ไม่ได้ใช้งานหนักกว่าเดิม ถ้าปล่อยไว้นาน ถ่านอาจสึกจนสั้นเกินไป สปริงกดถ่านทำงานไม่ดี หรือหน้าคอมมิวเตเตอร์เป็นรอยไหม้ ทำให้มอเตอร์หมุนไม่เต็มกำลัง
ในบางกรณี เครื่องยังเปิดติดอยู่ แต่แรงลมลดลงชัดเจน และถ้าฝืนใช้ต่อไปเรื่อย ๆ ก็อาจทำให้มอเตอร์เสียหายหนักกว่าแค่การเปลี่ยนถ่านธรรมดา
ฝุ่นละเอียดบางชนิด อันตรายกว่าฝุ่นทั่วไป
ฝุ่นในบ้านทั่วไปอาจทำให้เครื่องสกปรกและอุดตันได้ แต่ฝุ่นจากงานช่างบางงาน อาจส่งผลต่อเครื่องเป่าลมมากกว่า เช่น
- ฝุ่นปูนมีความละเอียด และแทรกเข้าไปตามซอกได้ง่าย
- ฝุ่นไม้จากงานขัดมีปริมาณมากและลอยในอากาศได้นาน
- ฝุ่นสีหรือฝุ่นโป๊วอาจเกาะตัวเป็นคราบเมื่อเจอกับความชื้น
- ฝุ่นโลหะอาจมีความเสี่ยงมากกว่า เพราะเป็นอนุภาคแข็ง และในบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับการนำไฟฟ้าหรือการเสียดสีภายในเครื่อง
- ไขข้อสงสัย ทำไมห้ามใช้ เครื่องเป่าลม ใกล้กับวัตถุไวไฟ?
บางครั้ง เครื่องเป่าลม ยิ่งเป่า ยิ่งดูดฝุ่นเข้าตัวเอง?
เครื่องเป่าลม ไม่ได้มีเฉพาะด้านที่ลมออก แต่ยังมีด้านที่อากาศเข้า เพื่อให้ใบพัดดึงอากาศเข้ามาแล้วดันออกไปเป็นแรงลม ถ้าเราวางตำแหน่งเครื่องผิด เช่น ให้ช่องดูดอากาศอยู่ใกล้กองฝุ่น หรือใช้เครื่องในพื้นที่แคบที่ฝุ่นลอยวนกลับมา เครื่องก็จะดูดฝุ่นเหล่านั้นเข้าไปง่ายขึ้น ยิ่งเปิดแรงสุด ฝุ่นก็ยิ่งกระจาย และยิ่งมีโอกาสย้อนกลับเข้าสู่ช่องลมมากกว่าเดิม เป่าฝุ่นในที่แคบ ใช้ เครื่องเป่าลม ดีไหม? แล้วทำยังไง ให้ได้ผล?
พฤติกรรมการใช้งาน ที่มีผลมากกว่าที่คิด
- การจ่อหัวเป่าใกล้พื้นเกินไป
- การเป่ากองฝุ่นหนาแบบไม่แบ่งจังหวะ
- การเป่าในห้องที่ไม่มีอากาศถ่ายเท
- การใช้เครื่องเป่าฝุ่นละเอียดโดยไม่มีเครื่องดูดฝุ่นช่วยเก็บ
พฤติกรรมเหล่านี้ อาจทำให้ฝุ่นฟุ้งจนคนหายใจลำบาก และทำให้เครื่องเป่าลมรับฝุ่นมากเกินไปในเวลา วิธีที่ดีกว่าคือเริ่มเป่าจากระยะที่เหมาะสม ค่อย ๆ ไล่ฝุ่นออกไปในทิศทางเดียวกัน เปิดหน้าต่างหรือทำให้พื้นที่ระบายอากาศ และหลีกเลี่ยงการให้ช่องดูดอากาศของตัวเครื่อง หันเข้าหาฝุ่นโดยตรง
สัญญาณว่า เครื่องเป่าลม อาจมีฝุ่นสะสมในมอเตอร์
ถ้าใช้งานเครื่องเป่าลมในเวลาใกล้เคียงกับเดิม แต่มือจับหรือตัวเครื่องร้อนเร็วกว่าที่เคย อาจเป็นสัญญาณว่าระบบระบายความร้อนเริ่มทำงานไม่ดี ฝุ่นอาจสะสมตามช่องลม ใบพัด หรือภายในตัวเรือน ทำให้อากาศไหลผ่านไม่เต็มที่
เมื่อมอเตอร์ระบายความร้อนไม่ทัน เครื่องเป่าลม ก็จะร้อนเร็วขึ้น แม้จะไม่ได้ใช้งานหนักเป็นพิเศษก็ตาม
แรงลมตก เสียงเปลี่ยน หรือรอบหมุนไม่นิ่ง
แรงลม ที่เบาลงอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ใบพัดสกปรก ช่องลมอุดตัน ถ่านสึก หรือมอเตอร์เริ่มอ่อนแรง แต่ถ้าเสียงเครื่องเปลี่ยนจากเสียงหมุนเรียบ เป็นเสียงครูด เสียงดังแห้ง ๆ หรือรอบหมุนขึ้นลงไม่สม่ำเสมอ ควรหยุดใช้งาน และตรวจสอบ เพราะการฝืนใช้เครื่องต่อในสภาพที่มอเตอร์ทำงานผิดปกติ อาจทำให้ความเสียหายลุกลามจากปัญหาเล็ก ๆ ไปเป็นปัญหาใหญ่ได้
มีกลิ่นไหม้ หรือประกายไฟ มากขึ้น
เครื่องมือไฟฟ้าบางชนิด อาจมีประกายเล็กน้อย จากระบบแปรงถ่าน ในช่วงใช้งาน แต่ถ้าประกายไฟมากผิดปกติ มีกลิ่นไหม้ชัดเจน หรือเครื่องมีควันออกมา ควรหยุดใช้ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับถ่านสึก หน้าสัมผัสสกปรก ฝุ่นสะสม หรือขดลวดมอเตอร์เสื่อม การปล่อยให้เครื่องทำงานต่อ อาจทำให้มอเตอร์ไหม้ หรือเกิดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยได้
เครื่องเป่าลม แบบมีสายกับไร้สาย เจอฝุ่นแล้ว ต่างกันไหม?
เครื่องเป่าลมแบบมีสาย และแบบไร้สายต่างก็มีโอกาสได้รับผลกระทบจากฝุ่นเหมือนกัน เพราะทั้งสองแบบมีมอเตอร์ ใบพัด และช่องระบายอากาศ แต่ความแตกต่างอยู่ที่รูปแบบการใช้งานครับ
เครื่องแบบมีสายมักใช้ต่อเนื่องนานกว่า มีโอกาสสะสมความร้อนมากขึ้น ถ้าใช้ในพื้นที่ฝุ่นหนา ส่วนเครื่องเป่าลมไร้สายให้ความสะดวก เคลื่อนย้ายง่าย ใช้ในพื้นที่แคบได้ดี และ อาจใช้มอเตอร์ไร้แปรงถ่าน เหมือนเครื่องมือไฟฟ้าอื่น ๆ แต่ก็ต้องระวังเรื่องฝุ่นที่เข้าไปเกาะบริเวณช่องลม และช่องแบตเตอรี่ โดยเฉพาะถ้าใช้งานในไซต์งานก่อสร้าง หรือห้องช่างที่มีฝุ่นละเอียดจำนวนมาก
นอกจากนี้ เครื่องเป่าลมไร้สาย มักมีระบบอิเล็กทรอนิกส์ควบคุมรอบ หรือควบคุมพลังงานมากกว่า ถ้าฝุ่นละเอียดสะสมมาก หรือมีความชื้นร่วมด้วย อาจส่งผลต่อแผงวงจร หรือหน้าสัมผัสแบตเตอรี่ได้
ดังนั้น หลังใช้งาน ควร
- เช็ดตัวเครื่อง
- เป่าทำความสะอาดช่องลมแบบเบา ๆ
- เก็บแบตเตอรี่ ในที่แห้ง
- ไม่ปล่อยให้เครื่องอยู่ในพื้นที่ฝุ่นหนา ตลอดเวลา
เครื่องเป่าลม เหมาะ และไม่เหมาะ กับงานแบบไหน?
เครื่องเป่าลม เหมาะกับงานทำความสะอาดทั่วไป เช่น เป่าฝุ่นบนโต๊ะทำงาน เป่าเศษใบไม้ เป่าเศษไม้หลังตัด เป่าเศษผงในพื้นที่โล่ง เป่าอุปกรณ์ก่อนจัดเก็บ หรือเป่าทำความสะอาดเครื่องมือ บางประเภท แต่ไม่เหมาะกับการเป่าฝุ่นละเอียดจำนวนมากในพื้นที่ปิด โดยไม่มีการระบายอากาศ เพราะฝุ่นจะฟุ้งกระจาย และกลับมาตกซ้ำในพื้นที่เดิม รวมถึงอาจเข้าสู่ระบบหายใจของผู้ใช้งานและสะสมในตัวเครื่องด้วย
การเลือกใช้เครื่องมือให้ถูกประเภท จะช่วยให้ทั้งพื้นที่สะอาดขึ้น ทำงานปลอดภัยขึ้น และ เครื่องเป่าลม มีอายุการใช้งานยาวนานขึ้น
สรุป: เครื่องเป่าลม แพ้ฝุ่นไหม?
ถ้าจะตอบให้เข้าใจง่าย เครื่องเป่าลม ไม่ใช่เครื่องมือที่ห้ามใช้กับฝุ่นครับ มันออกแบบมาให้ทำงานกับฝุ่นอยู่แล้ว แต่ฝุ่นคือปัจจัยที่ทำให้เครื่องสึกหรอเร็วขึ้นเช่นกัน โดยเฉพาะฝุ่นละเอียดที่เข้าไปสะสมในระบบ และชิ้นส่วนภายใน ทำให้เครื่องจะระบายความร้อนได้แย่ลง มอเตอร์ร้อนเร็วขึ้น แปรงถ่านสึกไวขึ้น แรงลมตก เสียงเปลี่ยน และอาจเกิดกลิ่นไหม้หรือมอเตอร์เสื่อมสภาพเร็ว
ดังนั้นการใช้เครื่องเป่าลม ให้ทน ไม่ได้อยู่ที่การหลีกเลี่ยงฝุ่น แต่อยู่ที่การใช้งานอย่างถูกต้อง ไม่จ่อฝุ่นหนาเกินไป ไม่ใช้งานต่อเนื่อง จนร้อนเกิน เปิดทางระบายอากาศให้ดี ทำความสะอาดช่องลมหลังใช้งาน และเลือกเครื่อง ให้เหมาะกับลักษณะงาน
ถ้าต้องทำงานกับฝุ่นหนักเป็นประจำ ควรใช้เครื่องดูดฝุ่นหรือระบบเก็บฝุ่นร่วมด้วย เพื่อช่วยลดภาระของ เครื่องเป่าลม และปัญหาฝุ่นฟุ้งในพื้นที่ทำงาน