เทปพันสายไฟ เยิ้ม แข็ง หรือหลุด บอกอะไร แก้ที่เทป หรือสาย?

จุดต่อสายไฟใต้ฝ้า สายมอเตอร์ปั๊มน้ำ หรือสายไฟส่องสวนนอกบ้าน ที่พันด้วย เทปพันสายไฟ ไว้หลายปี อาจเจอสภาพเทปแตกต่างกันไป บางจุดเทปเยิ้มเหนียวติดมือ กาวไหลเลอะออกนอกขอบ บางจุดเทปแข็งกรอบ จับแล้วแตกเป็นชิ้น หรือ บางจุดหางเทปอาจคลายเป็นริ้วออกมาเลย

ความคิดแรกคือ เทปพันสายไฟเสื่อม ก็แค่ลอกออกแล้วพันใหม่ใช่ไหม? แต่ความจริงแล้ว เทปที่เสื่อมกำลังบอกว่าจุดนั้นเจออะไรอยู่ ซึ่งบางอาการมาจากแดด น้ำ หรือน้ำมันรอบตัวเทป บางอาอารอาจ มาจากความร้อนของจุดต่อสายเอง ซึ่งเป็นปัญหาไฟฟ้า ไม่ใช่ปัญหาเทป ถ้าพันใหม่โดยไม่อ่านอาการ เท่ากับซ่อนหลักฐานไว้ใต้เทปม้วนใหม่ 

อ่านอาการของเทปพันสายไฟทีละแบบ ว่าชี้ไปที่ต้นเหตุอะไร ลอกออกแล้วต้องดูอะไรข้างใต้ และอาการไหนควรตัดไฟแล้วเรียกช่างมาทำแทน

ทำไม เทปพันสายไฟ ที่พันไว้แน่น เสื่อมได้ ทั้งที่ไม่มีใครไปแตะ?

เทปพันสายไฟแบบไวนิลที่ใช้กันทั่วไปมีสองชั้น ชั้นเนื้อเทปเป็นพลาสติกพีวีซี ที่ผสมสารทำให้นิ่ม (Plasticizer) เพื่อให้ยืด และแนบสายได้ ส่วนชั้นกาวยึดเกาะด้วยแรงกด ทั้งสองชั้นเปลี่ยนไปตามสิ่งที่เทปพันสายไฟเจอทุกวัน

ความร้อนทำให้กาวอ่อนตัว และไหล ความร้อนกับแดดที่สะสมนาน ๆ ทำให้สารทำให้นิ่มหายไปจากเนื้อเทปจนแข็ง น้ำมันและน้ำยาทำให้กาวเสีย ส่วนน้ำ และแรงที่ดึงสายอยู่ตลอดจะค่อย ๆ งัดขอบเทปให้คลาย

เทปชนิดอื่นก็เสื่อมคนละแบบ เช่น เทปละลายไม่มีชั้นกาวจึงไม่เยิ้ม ใครยังไม่แน่ใจว่าจุดนั้นพันด้วยเทปอะไร ให้ดูความต่างของเทปพันสายไฟแต่ละชนิดก่อนอ่านอาการ สรุปครบ! เทปพันสายไฟทุกชนิด พร้อมตารางเปรียบเทียบชัดเจน 

อาการของ เทปพันสายไฟ บอกว่าจุดนั้นเจออะไร ถ้าเปลี่ยนแค่เทปโดยไม่แก้สิ่งที่ทำให้เสื่อม เทปม้วนใหม่ก็จะเสื่อมแบบเดิม และถ้าต้นเหตุคือความร้อนจากจุดต่อ เรื่องนี้ต้องแก้ที่ระบบไฟ ไม่ใช่ที่เทป

เยิ้มเหนียว กาวไหลนอกขอบ: จุดนั้นร้อนเกิน เทปพันสายไฟ จะรับได้

กาวที่ไหลเยิ้ม คือสัญญาณ ที่ชัดที่สุดของความร้อน คำถามต่อมาคือ ร้อนจากข้างนอก หรือร้อนจากตัวสายเอง สองกรณีนี้แก้คนละทาง วิธีแยกง่าย ๆ คือดูว่าเทปพันสายไฟเยิ้มทั้งแนวที่สายวิ่งผ่านจุดร้อน หรือเยิ้มเฉพาะตรงจุดต่อ

เยิ้มทั้งแนว ที่สายวิ่งผ่านจุดร้อน 

สายที่วิ่งใต้หลังคา ที่รับแดดทั้งวัน หรือข้างตัวเครื่องที่ร้อน ทำให้เทปไวนิลทั่วไปเยิ้มได้ แม้กระแสไฟในสายจะปกติ ทางแก้คือย้ายแนวสายให้ห่างจากแหล่งความร้อนก่อน ถ้าย้ายไม่ได้ ให้ใช้เทปหรือปลอกหุ้มที่ระบุว่าทนความร้อนสำหรับจุดนั้น

เยิ้มเฉพาะจุดต่อ 

ถ้าเทปเยิ้มเฉพาะตรงจุดต่อสาย ทั้งที่รอบข้าง ไม่มีแหล่งความร้อน ความร้อนมักมาจากจุดต่อที่หลวม หน้าสัมผัสไม่แน่น หรือสายเล็กเกิน กับกระแสที่ใช้ อาการจุดต่อสายไฟร้อนแบบนี้ มักมีรอยดำ ฉนวนสายเปลี่ยนสี หรือกลิ่นไหม้ร่วมด้วย ทางแก้ไม่ใช่เปลี่ยนเทป ให้ตัดไฟวงจรนั้น แล้วเรียกช่างไฟตรวจจุดต่อ และขนาดสาย ส่วนสายพ่วงที่เคยพันเทปซ่อมไว้ แล้วเยิ้ม ให้เลิกใช้ และเปลี่ยนสายทั้งเส้น

เทปพันสายไฟ แข็ง กรอบ แตก ดูว่าแข็งทั้งแนว หรือเฉพาะจุด

เทปที่แข็งจนแตก จะไม่หลุดออกทันที แต่จะเกิดรอยร้าวให้ความชื้นซึมเข้าไปถึงจุดต่อ ต้นเหตุมีสองทาง และตำแหน่งของรอยแข็งบอกได้ว่าเป็นทางไหน

แข็งทั้งแนวในจุดกลางแจ้ง มาจากแดด

รังสียูวีทำให้เนื้อพีวีซีเสื่อมเร็ว ไฟสนาม ไฟป้าย หรือสายที่เดินลอยนอกอาคาร มักแข็งตลอดแนวที่โดนแดด และแข็งกว่าด้านที่อยู่ในร่ม จุดแบบนี้ควรใช้เทปที่ระบุว่าทนแดดและสภาพอากาศ จุดที่ต้องกันน้ำให้พันเทปละลายก่อน แล้วพันเทปไวนิลทับ ส่วนจุดต่อถาวรควรอยู่ในกล่องต่อสายไฟแบบกันน้ำ

แข็งเฉพาะตรงจุดต่อในที่ร่ม มาจากความร้อนสะสม

ถ้าเทปพันสายไฟตรงจุดต่อแข็งกรอบ แต่เทปส่วนอื่นของสายเส้นเดียวกันยังนิ่ม และจุดนั้นไม่โดนแดด ต้นเหตุมักเป็นจุดต่อ ที่อุ่นอยู่ตลอดเวลาที่ใช้ไฟ ความร้อนระดับนี้อาจไม่ทำให้กาวเยิ้ม แต่ค่อย ๆ อบเนื้อเทปจนแข็ง อาการนี้ให้ถือเหมือนเทปเยิ้มเฉพาะจุดต่อ คือตัดไฟและให้ช่างไฟตรวจ

เทปพันสายไฟที่แข็งกรอบแล้วให้รื้อออกทั้งหมด อย่าพันทับ เพราะรอยร้าวของชั้นเดิมยังเป็นทางให้ความชื้นซึมเข้า

หาง เทปพันสายไฟ คลายเป็นริ้ว ดูว่าจุดนั้นถูกดึง หรือมีน้ำเข้า

หางเทปที่เผยอบางครั้ง มาจากวิธีพันตั้งแต่แรก เรื่องแรงดึงและ จำนวนชั้นที่ควรพันมีรายละเอียดแยกไว้ แต่ถ้าจุดที่พันไว้เรียบร้อยแล้วยังคลายซ้ำ ให้มองสิ่งที่อยู่รอบจุดนั้นแทน

สายที่ถูกดึง พับ หรือสั่นอยู่ตลอด

จุดต่อที่รับน้ำหนักสายที่ห้อยลงมา สายที่ถูกลากไปมา หรือสายมอเตอร์ที่สั่นทั้งวัน จะมีแรงงัดขอบเทปอยู่ตลอด ที่น่ากังวลกว่าเทปคือจุดต่อข้างใต้ ซึ่งโดนแรงเดียวกันจนหลวมได้ วิธีแก้ คือยึดสายทั้งสองฝั่งของจุดต่อด้วยกิ๊บหรือเคเบิลไทร์ ให้แรงดึงไปตก ที่ตัวยึด ไม่ใช่ที่จุดต่อ ส่วนสายที่ต้องขยับหรือถูกลากเป็นประจำ ไม่ควรมีจุดต่อพันเทป อยู่กลางสายตั้งแต่แรก

เทปพันสายไฟ ลื่น ลอกออกทั้งแผ่น มีน้ำมันหรือน้ำยาซึมเข้าใต้กาว

คราบน้ำมันและน้ำยาจะซึมเข้าใต้ขอบเทปพันสายไฟแล้วทำให้กาวเสีย เทปจะลื่นเลื่อนเมื่อจับ หรือหลุดทั้งแผ่นแม้ไม่โดนความร้อน ต่างจากเทปที่เผยอเพราะแรงดึง ซึ่งมักคลายแค่หางเทป จุดที่เจอบ่อยมีสองแบบ

สายมอเตอร์ ปั๊ม ครัว ร้านอาหาร และเครื่องจักรที่มีละอองน้ำมัน

สายไฟที่เดินผ่านเครื่องจักร ปั๊มลม หรือมอเตอร์ที่มีน้ำมันซึม จะโดนละอองน้ำมันเกาะทีละนิดจนกาวเสีย ทางแก้คือหยุดน้ำมันรั่วที่ต้นทาง ล้างคราบให้หมดก่อนพันใหม่ และใช้ปลอกหุ้มสายในจุดที่น้ำมันหยดใส่ประจำ ถ้าเป็นสายของเครื่องจักร ให้ช่างที่ดูแลเครื่องเป็นคนแก้

สายไฟในครัวที่โดนไอน้ำมัน หรือในร้านที่ล้างพื้นด้วยน้ำยาทุกวัน ควรใช้เทปที่ระบุว่าทนน้ำมันหรือสารเคมี และไม่ให้มีจุดต่อพันเทปอยู่ในระดับที่น้ำล้างพื้นกระเด็นถึง 

สายไฟในรถยนต์มีเงื่อนไขเฉพาะของตัวเอง ว่าจุดไหนใช้ เทปพันสายไฟ ได้ และจุดไหนควรใช้ท่อหด หรือปลอกหุ้มสาย 

ลอก เทปพันสายไฟ เก่าออกแล้ว สิ่งที่อยู่ข้างใน บอกว่าพันใหม่ได้ หรือเรียกช่าง

เทปที่เสื่อมมักซ่อนปัญหาไว้ข้างใต้ หลังตัดไฟและยืนยันแล้วว่าไม่มีไฟ ให้ดูสองจุดนี้ก่อนตัดสินใจพันใหม่

ทองแดงดำไหม้ มีคราบสีเขียว หรือฉนวนแข็งเลยขอบเทปออกไป

ทองแดงที่ดำไหม้บอกว่าจุดนี้เคยร้อนจัด ส่วนคราบสีเขียวบอกว่าความชื้นเข้าไปนานจนทองแดงกัดกร่อน ทั้งสองแบบทำให้หน้าสัมผัสแย่ลงและร้อนขึ้นอีก พันเทปใหม่ทับไม่ได้แก้อะไร ต้องตัดสายส่วนที่เสียออกแล้วต่อใหม่ให้ถูกวิธี และถ้าฉนวนของสายแข็งกรอบเลยขอบเทปออกไป แปลว่าความร้อนไม่ได้อยู่แค่ที่จุดต่อ ต้องให้ช่างไฟประเมินว่าต้องเปลี่ยนสายช่วงไหน

จุดต่อที่บิดสายแล้วพันเทปอย่างเดียว

จุดที่บิดสายต่อกัน แล้วพันเทปทับ ความแน่นของหน้าสัมผัสขึ้นกับแรงบิดอย่างเดียว เมื่อเวลาผ่านไปจะหลวมและร้อน งานต่อสายในระบบไฟบ้านควรใช้ข้อต่อสายที่ได้มาตรฐานและอยู่ในกล่องต่อสายไฟ ซึ่งเป็นงานของช่างไฟ

เทปพันสายไฟ เยิ้มจุดเดียว ต้องไล่เช็กจุดอื่นในวงจรเดียวกันไหม?

ควรเช็ก เมื่อเป็นจุดต่อในระบบไฟบ้านที่ทำไว้พร้อมกันหลายจุด วงจรนั้นจ่ายเครื่องที่กินไฟสูงอย่างแอร์หรือเครื่องทำน้ำอุ่น หรือเบรกเกอร์วงจรนั้นตัดบ่อย เพราะจุดต่ออื่นที่ทำวิธีเดียวกัน และรับโหลดเดียวกันมีโอกาสเป็นแบบเดียวกัน งานไล่ตรวจในฝ้าหรือในผนังให้ช่างไฟเป็นคนทำ

ไม่จำเป็น เมื่ออาการอธิบายได้ ด้วยสภาพแวดล้อมของจุดนั้นเอง เช่น เทปพันสายไฟ แข็งเพราะโดนแดดด้านเดียว เยิ้มเพราะสายวิ่งชิดโคมไฟ หรือหลุดเพราะน้ำมันหยดใส่ แก้ต้นเหตุเฉพาะจุดนั้นแล้วพันใหม่ก็พอ

สรุป: เทปพันสายไฟ เสื่อม บอกว่าจุดนั้นเจออะไร แก้ตรงนั้น ก่อนพันม้วนใหม่

เทปพันสายไฟ ที่เยิ้ม แข็ง หลุด หรือลื่น กำลังบอกว่าจุดนั้นเจอความร้อน แดด น้ำ น้ำมัน หรือแรงดึงอยู่ ไม่ว่าจะเป็นจุดต่อใต้ฝ้า สายมอเตอร์ปั๊มน้ำ หรือไฟส่องสวน การเปลี่ยนแค่เทปโดยไม่แก้ต้นเหตุ ทำให้ต้องกลับมาแก้จุดเดิมอีก

สิ่งที่ควรทำคือ แยกให้ออกว่าความร้อนมาจากข้างนอกหรือจากจุดต่อ ดูว่าเทปแข็งทั้งแนวเพราะแดดหรือแข็งเฉพาะจุดต่อ ยึดสายไม่ให้แรงดึงตกที่จุดต่อ ทำห่วงหยดน้ำและย้ายจุดต่อกลางแจ้งเข้ากล่องกันน้ำ แก้จุดที่น้ำมันรั่ว และเมื่อลอกเทปออกแล้ว ให้อ่านทองแดงกับฉนวนข้างใต้ก่อนตัดสินใจพันใหม่

ถ้าจะเปลี่ยนเทปให้ตรงกับจุดที่ใช้ ลองดูหมวด เทปพันสายไฟ เพื่อเลือกชนิดให้ตรงกับสิ่งที่จุดนั้นเจอ