TH
English
Customers Also Purchased
ตอนติดตั้ง พัดลมดูดอากาศ ใหม่ ๆ เราจะรู้สึกได้ชัดว่าอากาศถ่ายเทเร็ว กลิ่นอับหายไว หรือแค่เอาทิชชูมาใกล้หน้าพัดลมก็ดูดติดตะแกรงได้ทันที แต่…พอใช้งานไปนาน ๆ พัดลมดูดอากาศ ตัวเดิมอาจเริ่ม ดูดเบาลง ทั้งๆที่ใบพัดยังหมุนอยู่ มีเสียงมอเตอร์ปกติ ดูภายนอกไม่มีอะไรเสียเลย แต่กลิ่นในห้องค้างนานขึ้น ความชื้นระบายช้าลง หรือแทบไม่รู้สึกถึงลมเหมือนตอนแรก
หลายๆคนถึงสงสัยว่า พัดลมดูดอากาศ เสื่อมแล้วหรือป่าว? มอเตอร์กำลังจะพัง หรือแค่ต้องทำความสะอาด? คำตอบคือ อาการดูดเบาลงไม่ได้เกิดจากมอเตอร์เสื่อมอย่างเดียว แต่อาจมาจากหลายสาเหตุ เช่น ฝุ่นเกาะตะแกรง คราบเกาะใบพัด ท่อระบายอากาศอุดตัน บานกันลมย้อนเปิดไม่สุด อากาศในห้องไหลเข้าทดแทนไม่พอ ไปจนถึงปัญหาที่มอเตอร์ ลูกปืน คาปาซิเตอร์ หรือระบบส่งกำลัง (ในพัดลมขนาดใหญ่)
ดังนั้นก่อนคิดจะซื้อ พัดลมดูดอากาศ ใหม่ ควรตรวจสอบจากจุดที่ง่าย และปลอดภัยที่สุดก่อน เพราะหลายครั้งแค่ทำความสะอาด และเปิดทางเดินอากาศให้โล่ง พัดลมก็กลับมาทำงานได้ดีเหมือนเดิม โดยไม่ต้องเปลี่ยนเครื่องเลย
พัดลมดูดอากาศ ยังหมุน ไม่ได้แปลว่าแรงดูดยังเท่าเดิม
เวลามอง พัดลมดูดอากาศ จากด้านหน้า สิ่งที่เห็นง่ายที่สุดคือใบพัดหมุนหรือไม่ แต่สิ่งที่มองไม่เห็นคือ ปริมาณอากาศที่พัดลมเคลื่อนย้ายได้จริง และแรงต้านตลอดเส้นทางลม ตั้งแต่ช่องรับอากาศ ใบพัด ตัวเรือน ท่อ ข้องอ บานปิด ตะแกรง ไปจนถึงช่องปล่อยลมออกนอกอาคาร
พัดลมดูดอากาศ ไม่ได้ทำงานแยกจากระบบเหล่านี้ ต่อให้ใบพัดยังหมุนเร็วใกล้เคียงเดิม แต่ถ้ามีฝุ่นหรือสิ่งกีดขวางเพิ่มขึ้น แรงต้านในระบบก็สูงขึ้น และปริมาณลมที่ไหลผ่านก็ลดลงตามไปด้วย หลักการนี้อธิบายได้จาก จุดทำงาน ของ พัดลมดูดอากาศ ซึ่งเกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างกำลังของพัดลมกับแรงต้านของระบบ ยิ่งท่อยาว ข้องอเยอะ แผ่นกรองสกปรก บานปิดเปิดไม่สุด หรือมีอะไรขวางทางลม ก็ยิ่งเพิ่มแรงต้าน และทำให้ลมที่ส่งได้จริงลดลง แม้รอบมอเตอร์จะยังเท่าเดิม
เพราะฉะนั้น อาการ พัดลมดูดอากาศ หมุนแต่ดูดเบา จึงยังสรุปไม่ได้ทันทีว่ามอเตอร์เสีย ต้องแยกให้ออกก่อนว่า ลมลดลงเพราะตัวพัดลมสร้างลมได้น้อยลง หรือเพราะระบบภายนอกมีแรงต้านมากขึ้นกว่าเดิม แต่เพื่อป้องกันปัญหาพัดลมแรงไม่พอตั้งแต่แรก เรามาทำความเข้าใจกันก่อนว่า พัดลมดูดอากาศ CFM คืออะไร? ดูยังไงก่อนซื้อไม่ให้แรงดูดน้อยไป
ฝุ่นอุดตันตะแกรงหน้าพัดลม
จุดแรกที่อากาศต้องผ่านคือตะแกรงหน้า พัดลมดูดอากาศ เมื่อฝุ่นสะสมนาน ๆ ในห้องน้ำอาจจับตัวกับความชื้น ในครัวอาจรวมกับไขมันจนเหนียว ช่องเปิดจะแคบลงเรื่อย ๆ แม้มองไกล ๆ จะดูเหมือนโปร่งอยู่ก็ตาม เหมือนหายใจผ่านหน้ากากที่เต็มไปด้วยฝุ่น มอเตอร์ยังหมุนได้ แต่ลมผ่านได้น้อยลง ตรวจสอบง่าย ๆ ด้วยการปิดไฟ ส่องไฟฉายดูตะแกรง หากฝุ่นหนาควรทำความสะอาดก่อนเป็นอันดับแรกๆ
คราบเกาะบนใบพัด
เมื่อฝุ่นหรือคราบน้ำมันเกาะใบพัด รูปทรงที่ออกแบบมาให้ดูดลมจะเปลี่ยนไป ทำให้ประสิทธิภาพลดลง และอาจทำให้ใบพัดเสียสมดุล เกิดเสียงสั่นหรือครืดคราด ในห้องครัวปัญหานี้จะเร็วและหนักกว่าปกติเพราะไอมันเป็นตัวดักฝุ่นอย่างดี การทำความสะอาดควรทำตามคู่มือ เพราะบางรุ่นถอดล้างเองได้ บางรุ่นไม่ควรถอด
สิ่งอุดตันภายในท่อ
พัดลมดูดอากาศ แบบมีท่อ อากาศต้องเดินทางผ่านท่อไปยังจุดปล่อยลม เมื่อใช้นาน ๆ อาจมีฝุ่น เศษวัสดุ หรือรังแมลงสะสมในท่อ โดยเฉพาะจุดที่ท่อคดหรือมีข้องอ อาการที่พบคือมีเสียงมอเตอร์ทำงานแต่ลมออกปลายท่อน้อยมาก หรือมีลมรั่วเหนือฝ้าแทน จุดนี้ควรให้ช่างตรวจ ไม่ควรปีนเข้าไปตรวจเอง
บานปิดกันลมย้อนเปิดไม่สุด
บานปิด (Backdraft Damper) มีหน้าที่กันลม กลิ่น และแมลงย้อนกลับเข้าห้อง แต่เมื่อมีฝุ่น สนิม หรือบานบิดตัว อาจเปิดได้ไม่สุด สังเกตได้จากเสียงกระพือ หรือแรงดูดเพิ่มขึ้นทันทีเมื่อลองเปิดบานด้วยมือ (เฉพาะจุดที่ปลอดภัย ห้ามเข้าใกล้ใบพัด)
อากาศใหม่ไหลเข้าทดแทนไม่พอ
พัดลมดูดอากาศ ออกอย่างเดียว ไม่ได้สร้างอากาศใหม่ หากห้องปิดสนิทเกินไป เช่น เปลี่ยนประตูที่ซีลแน่นขึ้น ความดันในห้องจะต่ำลง พัดลมดูดอากาศ ต้องทำงานหนักขึ้นและลมจะลดลง ทดสอบง่าย ๆ โดยแง้มประตูขณะเปิดพัดลม ถ้าแรงดูดเพิ่มขึ้นทันที แสดงว่าปัญหาคือช่องอากาศเข้าไม่พอ
พัดลมดูดอากาศ ใบพัดหมุนช้าลง
รอบที่ลดลง แม้สังเกตด้วยตาไม่ง่าย มีผลโดยตรงต่อปริมาณลม สาเหตุอาจมาจากลูกปืนฝืด มอเตอร์เสื่อม หรือคาปาซิเตอร์เสื่อม อาการที่ควรสังเกต เช่น มีเสียงฮัมก่อนหมุน หมุนช้า ตัวเครื่องร้อนผิดปกติ หรือต้องเปิด-ปิดหลายครั้งกว่าจะติด กรณีนี้ไม่ควรซ่อมเอง ควรตัดไฟและให้ช่างตรวจ
ลูกปืนหรือบูชฝืด
เมื่อลูกปืนสึกหรือจาระบีเสื่อม แกนจะหมุนฝืดขึ้น มอเตอร์ต้องออกแรงมากขึ้น อาการเริ่มจากเสียงคราง ก่อนจะหมุนช้าลงและร้อนเร็วขึ้น ไม่ควรฉีดน้ำมันหล่อลื่นเองแบบสุ่ม เพราะอาจไม่ตรงชนิดที่ผู้ผลิตกำหนดและทำให้เสียหายมากขึ้
ใบพัดหลวม บิดงอ หรือเสียสมดุล
ใบพัดที่หลวมหรือบิดงอ แม้มอเตอร์ยังหมุนปกติ แต่สร้างลมได้ไม่เต็มที่ และอาจเกิดแรงสั่นสะเทือน สาเหตุมักมาจากการถอดล้างแล้วใส่กลับไม่แน่น หรือความเสื่อมตามอายุ ไม่ควรซ่อมหรือดัดเอง ควรเปลี่ยนอะไหล่ตามรุ่น
ปลายท่อระบายนอกอาคารอุดตัน
แม้ทำความสะอาดตะแกรง และใบพัดแล้วแต่แรงดูดยังไม่กลับมา อาจเป็นเพราะปลายท่อด้านนอกมีใบไม้ รังแมลง สนิม หรือถูกสิ่งของบัง ควรให้ช่างตรวจสอบ ไม่ควรปีนขึ้นที่สูงเอง
ลมรั่วออกจากท่อก่อนถึงปลายทาง
ท่อที่หลุดหรือมีรอยฉีกทำให้ลมรั่วระหว่างทาง หน้าพัดลมอาจยังรู้สึกมีแรงดูดอยู่บ้าง แต่ปลายท่อกลับแทบไม่มีลมออก และอาจทำให้ความชื้นสะสมในโครงสร้างอาคารด้วย
พัดลมดูดอากาศ มีขนาดเล็กเกินไปตั้งแต่แรก
บางครั้ง พัดลมดูดอากาศ ไม่ได้เสื่อม แต่การใช้งานเปลี่ยนไป เช่น มีคนใช้ห้องน้ำมากขึ้น หรือทำอาหารที่มีควันมากขึ้น ทำให้พัดลมเดิมดูดไม่ทันความต้องการ การเปลี่ยนพัดลมที่แรงขึ้นควรพิจารณาทั้งแรงดัน ขนาดท่อ และช่องอากาศเข้าร่วมด้วย ไม่ใช่ดูแค่กำลังวัตต์
วิธีป้องกันไม่ให้ พัดลมดูดอากาศ ดูดเบาลงเร็ว
เริ่มจากการรักษาช่องรับลม และช่องปล่อยลมให้โล่ง ตรวจตะแกรงเป็นระยะๆ และไม่วางสิ่งของปิดช่องระบายด้านนอก ห้องที่มีฝุ่นมากควรตรวจพัดลมบ่อยกว่าห้องทั่วไป ส่วน พัดลมดูดอากาศ ที่ใช้ใกล้งานครัวควรเป็นรุ่นที่เหมาะกับลักษณะไอ และคราบน้ำมัน ไม่ควรให้ พัดลมระบายอากาศ ทั่วไปดูดควันมันโดยตรงหากผู้ผลิตไม่ได้ออกแบบไว้สำหรับงานนั้น
ท่อควรเดินให้สั้น และตรงเท่าที่ทำได้ ลดข้องอที่ไม่จำเป็น ยึดท่อไม่ให้ตกท้องช้าง และป้องกันการรั่วตามรอยต่อ หากมีการปรับปรุงฝ้า ต่อเติมอาคาร หรือเปลี่ยนตู้และชั้นวาง ควรตรวจด้วยว่ามีสิ่งใดไปกดหรือบังท่อเดิมหรือไม่ ควรสังเกตเสียงของพัดลมในสภาพปกติไว้ด้วย เพราะเสียงที่เปลี่ยนไปมักเป็นสัญญาณเริ่มต้นของฝุ่นสะสม ใบพัดเสียสมดุล ชิ้นส่วนหลวม หรือลูกปืนเริ่มมีปัญหา การบำรุงรักษาระบบระบายอากาศอย่างเหมาะสมไม่เพียงช่วยให้ปริมาณลมอยู่ในระดับที่ควรเป็น แต่ยังช่วยลดการเสื่อมก่อนเวลาและยืดอายุอุปกรณ์ได้ด้วย
สรุป
พัดลมดูดอากาศ ที่เบาลงหลังใช้งานนาน มักมาจากฝุ่นอุดตะแกรง คราบเกาะใบพัด ท่ออุดตัน บานปิดเปิดไม่สุด ช่องอากาศเข้าไม่พอ หรือท่อรั่ว แต่ถ้ามีเสียงฮัม เสียงหอน สั่น ร้อนผิดปกติ หรือกลิ่นไหม้ร่วมด้วย อาจเป็นปัญหาที่มอเตอร์ คาปาซิเตอร์ ลูกปืน หรือระบบส่งกำลัง ควรให้ช่างตรวจ
วิธีแก้ที่เหมาะสมคือเริ่มจากจุดง่ายก่อน: ตัดไฟ ตรวจตะแกรง ทำความสะอาดฝุ่น เช็คช่องอากาศเข้าและปลายทางระบายอากาศ แล้วค่อยตรวจท่อและมอเตอร์ทีหลัง อย่าดูแค่ว่าใบพัดยังหมุนอยู่ เพราะแม้หมุนอยู่ก็อาจส่งลมได้น้อยลงมาก หากมีแรงต้านหรือความเสียหายซ่อนอยู่ในระบบ การทำความสะอาดและตรวจสภาพเป็นระยะ ช่วยรักษาประสิทธิภาพ ลดกลิ่นอับ และช่วยพบปัญหาก่อนที่จะลุกลามหนัก